Wyrok TSUE z dnia 21 października 2020 r., Société Eco TLC, C-556/19

PRZEDMIOT

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Conseil d’État (Rada Stanu, Francja). Sprawa dotyczy wykładni art. 107 ust. 1 TFUE w kontekście pojęcia „zasobów państwowych”. Przedmiotem analizy jest zgodność z regułami pomocy państwa francuskiego systemu rozszerzonej odpowiedzialności producentów (ROP) za odpady odzieżowe, bieliznę domową i obuwie (produkty TLC). W ramach tego systemu producenci, zamiast samodzielnie organizować przetwarzanie odpadów, wnoszą składki do eco-organizacji (Eco TLC), która następnie wypłaca wsparcie finansowe operatorom sortowania.

ROZSTRZYGNIĘCIE

Czy art. 107 TFUE należy interpretować w ten sposób, że system, w którym prywatna, non-profit eco-organizacja zatwierdzona przez organy publiczne, otrzymuje składki od podmiotów wprowadzających na rynek określoną kategorię produktów i zawierających z nią umowę w celu organizowania w ich imieniu przetwarzania odpadów z tych produktów, a następnie redystrybuuje te składki operatorom sortowania w formie wsparcia finansowego – stanowi środek pomocy państwa?

Artykuł 107 ust. 1 TFUE należy interpretować w ten sposób, że system rozszerzonej odpowiedzialności producentów, w którym eco-organizacja, choć zatwierdzona przez władze publiczne, zarządza środkami finansowymi zachowując autonomię w podejmowaniu decyzji i środki te nie pozostają pod stałą kontrolą publiczną, nie stanowi interwencji za pomocą zasobów państwowych. W konsekwencji wsparcie finansowe wypłacane przez eco-organizację operatorom sortowania nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu tego przepisu, o ile nie doszło do przekazania zasobów państwowych – czego zbadanie należy do sądu odsyłającego.

STAN FAKTYCZNY

We Francji ustawa (art. L. 541-10-3 kodeksu ochrony środowiska) nakłada na producentów, importerów i dystrybutorów odzieży, bielizny domowej i obuwia (produkty TLC) obowiązek pokrycia kosztów przetwarzania odpadów z tych produktów. Podmioty te mogą wypełnić ten obowiązek, dołączając do eco-organizacji – Eco TLC – jedynego w sektorze podmiotu zatwierdzonego przez ministrów ds. ekologii i przemysłu. Eco TLC zbiera składki od podmiotów wprowadzających produkty TLC na rynek, a następnie redystrybuuje je w formie wsparcia finansowego operatorom sortowania, z którymi zawarła umowy.

Wysokość wsparcia finansowego dla operatorów sortowania jest ustalana przez ministerstwo. W 2017 r. ministrowie podwyższyli mnożnik służący do obliczania wsparcia za zrównoważoność (z 65 EUR do 82,5 EUR za tonę). Eco TLC zaskarżyła to rozporządzenie ministerialne przed Conseil d’État, twierdząc, że stanowi ono pomoc państwa przyznaną operatorom sortowania bez uprzedniego zgłoszenia Komisji. Conseil d’État skierowała pytanie prejudycjalne do TSUE.

W toku postępowania przed TSUE ustalono, że: (1) żaden z podmiotów nie skorzystał z alternatywnej ścieżki indywidualnego systemu recyklingu; (2) Eco TLC jest jedyną zatwierdzoną eco-organizacją w sektorze; (3) w posiedzeniach zarządu Eco TLC uczestniczy reprezentant państwa bez prawa głosu; (4) Eco TLC zachowuje autonomię zarządczą, w tym w zakresie inwestowania środków.

GŁÓWNE TEZY

• Aby środek stanowił pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, musi być on udzielony za pomocą zasobów państwowych lub związany z ich transferem. Sam fakt, że środek jest oparty na obowiązkowych składkach, nie przesądza o tym, że chodzi o zasoby państwowe (nb. 24–26).
• O zakwalifikowaniu środków finansowych jako zasobów państwowych decyduje to, czy środki te pozostają pod stałą kontrolą państwa. Samo zatwierdzenie eco-organizacji przez władze publiczne i uczestnictwo przedstawiciela państwa w posiedzeniach zarządu bez prawa głosu nie oznacza, że środki finansowe eco-organizacji są pod stałą kontrolą publiczną (nb. 29–38).
• Przepisy ustanawiające obowiązkowe składki nakładają je na prywatne podmioty bez pośrednictwa jakiegokolwiek podmiotu publicznego. Jeżeli składki te nie zasilają budżetu państwa i nigdy nie znajdują się w dyspozycji władz publicznych, trudno mówić o zasobach państwowych (nb. 31–35).
• Państwo może jednak zachować wystarczającą kontrolę nad zasobami prywatnymi, by stały się one zasobami państwowymi (np. poprzez nadzór, prawo do odwołania zarządu, prawo do wyznaczenia przeznaczenia środków). Konieczna jest szczegółowa analiza faktów każdej sprawy (nb. 37–41).
• Wyrok wpisuje się w linię orzeczniczą wyznaczoną wyrokami PreussenElektra (C-379/98) i ENEA (C-329/15), w których Trybunał uznał, że prywatne środki finansowe niebędące pod stałą kontrolą publiczną nie stanowią zasobów państwowych (nb. 23–24).

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

Opinia rzecznika generalnego G. Pitruzzelli z dnia 28 maja 2020 r. – 62019CC0556 – EUR-Lex

POWIĄZANE SPRAWY

• Wyrok z dnia 13 marca 2001 r., PreussenElektra, C-379/98, EU:C:2001:160 – prywatne środki finansowe nie są zasobami państwowymi
• Wyrok z dnia 13 września 2017 r., ENEA, C-329/15, EU:C:2017:671 – brak stałej kontroli publicznej wyklucza charakter zasobów państwowych
• Wyrok z dnia 19 grudnia 2013 r., Association Vent de Colère!, C-262/12, EU:C:2013:851 – zasoby państwowe przy obligatoryjnym skupie energii
• Wyrok z dnia 17 lipca 2008 r., Essent Netwerk Noord, C-206/06, EU:C:2008:413 – opłata od przesyłanej energii jako zasoby państwowe
• Wyrok z dnia 15 lipca 2004 r., Pearle i in., C-345/02, EU:C:2004:448 – zasoby sektora prywatnego bez przekazania zasobów państwowych

AKTY PRAWNE

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE): art. 107 ust. 1 (pojęcie pomocy państwa)

Dyrektywa 2008/98/WE: Parlament Europejski i Rada, 19 listopada 2008 r., w sprawie odpadów – art. 8 (rozszerzona odpowiedzialność producenta)

Przepisy mające znaczenie dla sprawy: art. 107 ust. 1 TFUE (pojęcie pomocy państwa, zasoby państwowe), art. 8 dyrektywy 2008/98/WE (rozszerzona odpowiedzialność producenta).

SŁOWA KLUCZOWE

pomoc państwa; zasoby państwowe; kontrola publiczna; rozszerzona odpowiedzialność producenta; eco-organizacja; system przetwarzania odpadów; art. 107 ust. 1 TFUE; system TLC

LINK DO WYROKU

Wyrok TSUE z dnia 21 października 2020 r., C-556/19 (Eco TLC) – EUR-Lex

Wyrok TSUE z dnia 21 października 2020 r., C-556/19 (Eco TLC) – CURIA