Wyrok TSUE z dnia 14 października 2020 r., C-681/18, JH przeciwko KG

PRZEDMIOT

Wniosek prejudycjalny dotyczący wykładni art. 5 ust. 5 dyrektywy 2008/104/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie pracy tymczasowej. Pytanie dotyczyło, czy dyrektywa ta stoi na przeszkodzie przepisom krajowym nieograniczającym liczby kolejnych oddelegowań tego samego pracownika tymczasowego do tego samego przedsiębiorstwa użytkownika i niewymagającym uzasadnienia dla korzystania z pracy tymczasowej.

Sąd odsyłający: Tribunale ordinario di Brescia (Sąd Okręgowy w Brescii, Włochy)

Przedmiot wykładni: Art. 5 ust. 5 zdanie pierwsze dyrektywy 2008/104/WE

ROZSTRZYGNIĘCIE

Czy art. 5 ust. 5 dyrektywy 2008/104 należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie stosowaniu ustawodawstwa krajowego, które nie ustanawia ograniczeń kolejnych oddelegowań tego samego pracownika tymczasowego do tego samego przedsiębiorstwa użytkownika, nie wymaga, by korzystanie z pracy tymczasowej na czas określony było zgodne z prawem, tylko jeżeli istnieją techniczne, produkcyjne, organizacyjne lub zastępcze powody skorzystania z tej formy świadczenia pracy, oraz nie przewiduje, by dla legalności korzystania z tej formy umowy konieczne było tymczasowe zapotrzebowanie na pracę ze strony przedsiębiorstwa użytkownika?

Artykuł 5 ust. 5 zdanie pierwsze dyrektywy 2008/104/WE należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które nie ogranicza liczby kolejnych oddelegowań, jakie ten sam pracownik tymczasowy może realizować w tym samym przedsiębiorstwie użytkownika, i nie uzależnia legalności korzystania z pracy tymczasowej od wymogu uzasadnienia przyczynami technicznymi, produkcyjnymi, organizacyjnymi lub zastępczymi. Jednak przepis ten stoi na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie nie podejmowało żadnych środków w celu zachowania tymczasowego charakteru pracy tymczasowej, oraz temu, by uregulowanie krajowe nie przewidywało żadnych środków zapobiegających kolejnym oddelegowaniom tego samego pracownika tymczasowego do tego samego przedsiębiorstwa użytkownika w celu obejścia przepisów dyrektywy 2008/104.

STAN FAKTYCZNY

JH, pracownik agencji pracy tymczasowej, był oddelegowywany do spółki KG jako pracownik tymczasowy w okresie od 3 marca 2014 r. do 30 listopada 2016 r. W tym czasie zawarto łącznie 8 kolejnych umów o pracę tymczasową i 17 przedłużeń, przez łącznie niemal 3 lata.

W lutym 2017 r. JH wniósł powództwo do sądu odsyłającego, żądając uznania stałego stosunku pracy z KG, powołując się na to, że wielokrotne i nieprzerywane oddelegowania stanowiły bezprawne korzystanie z pracy tymczasowej. Podnosił, że przepisy włoskie są sprzeczne z dyrektywą 2008/104, gdyż nie przewidują żadnych ograniczeń kolejnych oddelegowań.

Sąd odsyłający stwierdził, że zastosowanie dekretu ustawodawczego nr 276/2003 (po nowelizacji dekretem nr 34/2014) prowadziłoby do oddalenia powództwa, gdyż przepisy te nie ograniczają już liczby kolejnych oddelegowań i nie wymagają podawania powodów. Sąd powziął wątpliwości, czy taki stan prawny jest zgodny z art. 5 ust. 5 dyrektywy.

GŁÓWNE TEZY

• Artykuł 5 ust. 5 zdanie pierwsze dyrektywy 2008/104 nakłada na państwa członkowskie dwa odrębne obowiązki: zapobieganie nadużyciom odstępstw od zasady równego traktowania oraz zapobieganie kolejnym oddelegowaniom w celu obejścia przepisów dyrektywy jako całości. Wyrażenie „a w szczególności” nie oznacza, że drugi obowiązek jest w pełni podporządkowany pierwszemu (nb. 55-58).
• Drugi obowiązek ma szerszy zakres i dotyczy wszystkich przepisów dyrektywy 2008/104 – nie tylko zasady równego traktowania z art. 5 ust. 1-4 (nb. 57-59).
• Dyrektywa 2008/104 zmierza do zachowania tymczasowego charakteru pracy tymczasowej. Definicje w art. 3 ust. 1 lit. b-e wskazują, że stosunek pracy z przedsiębiorstwem użytkownikiem jest z natury tymczasowy. Umowy na czas nieokreślony to generalna forma zatrudnienia (motyw 15) (nb. 60-63).
• Przepis art. 5 ust. 5 zd. pierwsze dyrektywy nie wymaga wprowadzenia konkretnych, wymienionych w pytaniu prejudycjalnym środków. Dyrektywa przewiduje jedynie minimalne wymagania i nie zobowiązuje do numerycznych ograniczeń (nb. 42-46).
• Jeżeli kolejne oddelegowania tego samego pracownika tymczasowego do tego samego przedsiębiorstwa użytkownika skutkują zatrudnieniem dłuższym niż to, co można uznać za „tymczasowe”, może to wskazywać na nadużycie kolejnych oddelegowań w rozumieniu art. 5 ust. 5 dyrektywy (nb. 69-71).
• Sąd krajowy jest zobowiązany interpretować prawo krajowe – w granicach wyznaczonych zasadą zakazu wykładni contra legem – zgodnie z wymogami dyrektywy (nb. 64-67).

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

Opinia RG E. Sharpston z dnia 23 kwietnia 2020 r.: Curia – opinia w C-681/18

POWIĄZANE SPRAWY

• Wyrok z 25 października 2018 r., Sciotto, C-331/17, EU:C:2018:859 – klauzula 5 porozumienia ramowego w sprawie pracy na czas określony; orzeczenie to nie może być transponowane bezpośrednio na grunt dyrektywy 2008/104
• Wyrok z 17 marca 2015 r., AKT, C-533/13, EU:C:2015:173 – zakres swobody ustawodawczej państw w odniesieniu do ograniczeń pracy tymczasowej
• Dyrektywa Rady 1999/70/WE – porozumienie ramowe w sprawie pracy na czas określony

AKTY PRAWNE

Dyrektywa 2008/104/WE: Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie pracy tymczasowej

Kluczowe przepisy:

• 5 ust. 5 – środki zapobiegające nadużyciom i kolejnym oddelegowaniom
• 5 ust. 1 – zasada równego traktowania
• 1 ust. 1 i art. 3 ust. 1 – zakres stosowania i definicje (praca tymczasowa jako tymczasowa)
• 4 ust. 1 – uzasadnienie ograniczeń w korzystaniu z pracy tymczasowej
• 9 ust. 1 i 2 – wymogi minimalne
• 2 – cel dyrektywy

SŁOWA KLUCZOWE

praca tymczasowa, kolejne oddelegowania, zapobieganie nadużyciom, zasada równego traktowania, tymczasowy charakter zatrudnienia, dyrektywa 2008/104, wykładnia zgodna, pracownik tymczasowy

Link do wyroku: Curia – C-681/18 (PL)