Wyrok TSUE z dnia 10 grudnia 2020 r., C-774/19

PRZEDMIOT

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zlozony przez Vrhovno sodisce Republike Slovenije (Sad Najwyzszy Republiki Slowenii). Sprawa dotyczy wykładni art. 15 ust. 1 rozporzadzenia Rady (WE) nr 44/2001 (Bruksela I) w zakresie pojeecia 'konsumenta’ w rozumieniu przepisow o jurysdykcji w sprawach umow konsumenckich. Kwestia sporna: czy osoba fizyczna, ktora utrzymuje sie z dochodow z gry w pokera przez internet, zarabia na nim obszerne kwoty i posiada rozlegla wiedze z tej dziedziny, moze zostac uznana za 'konsumenta’ — a co za tym idzie: czy do rozstrzygania sporow miedzy nia a organizatorem gier stosuje sie szczegolne przepisy ochronne o jurysdykcji dla konsumentow.

ROZSTRZYGNIECIE

Pytanie prejudycjalne: Czy art. 15 ust. 1 rozporzadzenia nr 44/2001 nalezy interpretowac w ten sposob, ze umowe gry w pokera przez internet, zawarta przez osobe fizyczna z zagranicznym operatorem gier na warunkach ogolnych tego operatora, mozna uznac za umowe zawarta przez konsumenta — nawet jesli osoba ta od wielu lat utrzymuje sie z dochodow lub wygranych z tej gry, nie prowadzac przy tym oficjalnej dzialalnosci rejestrowanej i nie oferujac tej gry osobom trzecim jako odpplatnej uslugi?

Odpowiedz Trybunalu: Artykul 15 ust. 1 rozporzadzenia nr 44/2001 nalezy interpretowac w ten sposob, ze osoba fizyczna zamieszkala w panstwie czlonkowskim, ktora po pierwsze zawarla z malteska spolka umowe gry w pokera przez internet na warunkach ogolnych ustalonych jednostronnie przez te spolke, a po drugie nie prowadzila tej dzialalnosci w sposob oficjalnie zarejestrowany ani nie oferowala jej osobom trzecim jako odplatnej uslugi, NIE traci statusu 'konsumenta’ w rozumieniu tego przepisu — nawet jesli gra ta zajmuje duza liczbe godzin dziennie, osoba ta posiada rozlegla wiedze i uzyskuje znaczne wygrane.

STAN FAKTYCZNY

Skarzaący A.B. i B.B. sa slowenskimi osobami fizycznymi. B.B. korzystal z platformy do gier online prowadzonej przez Personal Exchange International Limited (dalej: PEI) — spolki zarejestrowanej na Malcie. B.B. zalozył na platformie konto uzytkownika i zaakceptowal ogolne warunki korzystania z uslugi, sporzaądzone jednostronnie przez PEI bez mozliwosci modyfikacji. Warunki te przewidywaly miedzy innymi wyłaczna jurysdykcje sadow maltanskich w sporach wynikajacych ze stosunkow umownych.

W okresie od 31 marca 2010 r. do 10 maja 2011 r. B.B. wygral na platformie okolo 227 000 EUR. W dniu 10 maja 2011 r. PEI zablokowala konto B.B. i zatrzymala ta kwote, zarzucajac mu naruszenie regulaminu — rzekome zalozyenie dodatkowego konta. B.B. i A.B. wytoczyli powodztwo cywilne przed sadami slowenskimi o zaplate tej kwoty. PEI podniosla, ze sady slowenskie nie sa wlasciwe, poniewaz umowa zawiera klauzule prorogacyjna na rzecz sadow maltanskich.

Kwestia sporna sprowadza sie do tego, czy B.B. byl 'konsumentem’ w rozumieniu art. 15 ust. 1 rozporzadzenia nr 44/2001 — co pozwolilloby mu wszczac postepowanie przed sadem miejsca jego zamieszkania (Slowenia) niezaleznie od klauzuli prorogacyjnej. PEI argumentowala, ze B.B. de facto zajmowal sie gra w pokera zawodowo — poswiecal temu wiele godzin dziennie i utrzymywal sie z wygranych.

GLOWNE TEZY

• (nb. 22-30) Dynamiczna wykładnia pojeecia konsumenta — cel ochronny: Pojecie 'konsumenta’ z art. 15 ust. 1 rozporzadzenia nr 44/2001 jest pojeciem autonomicznym prawa UE i nalezy je interpretowac funkcjonalnie, majac na wzgledzie cel ochronny przepisow o jurysdykcji dla konsumentow. Ochrona ta uzasadniona jest tym, ze konsument zazwyczaj znajduje sie w slabszym polozeniu niz przedsiebiorca. Interpretacja musi byc dokonywana w sposob zapewniajacy przewidywalnosc — tak aby obie strony przed zawarciem umowy wiedzial y, ktory sad bedzie właściwy.
• (nb. 40-44) Zarobki z gry nie decyduja o statusie konsumenta: Status 'konsumenta’ w rozumieniu art. 15 ust. 1 nie zalzy od tego, czy uzyskiwane wygrane pozwalaja osobie na zycie. Trybunal odwolal sie do wyroku w sprawie Petruchova (C-208/18) i przypomnial, ze wyniki finansowe z zawierania kontraktow nie sa z gory znane i dlatego ich uwzglednienie uczyniloby przewidywalnosc jurysdykcji niemozliwa. Ponadto wysokosc wygranych jest przypadkowa i zalzy od szczesciescia, a nie wylaacznie od wiedzy gracza.
• (nb. 45-49) Test obiektywny — zarejestrowanie dzialalnosci i oferta dla osob trzecich: Decydujace znaczenie dla utraty statusu 'konsumenta’ ma to, czy dana osoba: (1) oficjalnie zarejestrowala dzialalnosc zwiazana z grami, lub (2) oferowala usluge grania osobom trzecim za wynagrodzeniem. B.B. nie spełnial zadnego z tych kryteriow — nie prowadzil oficjalnie rejestrowanej dzialalnosci, nie oferowal uslug innym. Natomiast sama regularna aktywnosc, czestotliwosc gry, czas poswiecony grze ani nawet rozlegla wiedza nie sa czynnikami determinujacymi utrate statusu konsumenta.
• (nb. 27) Wykładnia jezykowa — pojecie 'zawodu i handlu’: Sad odsylajacy zwrocil uwage na roznice jezykowa miedzy wersja slowenska a angielska art. 17 rozporzadzenia Bruksela I bis (odpowiednik art. 15 Brukseli I). TSUE przypomnial, ze w przypadku rozniez jezykowych miedzy wersjami roznych jezykow aktu, tekst musi byc interpretowany w swietle jego ogolnej systematyki i celu, a nie jednej wersji jezykowej.

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

Sprawa rozstrzygnieta bez opinii Rzecznika Generalnego.

POWIAZANE SPRAWY

• C-498/16 Schrems (25.01.2018) — pojecie konsumenta w Brukseli I bis; osoby fizyczne prowadzace profesjonalna dzialalnosc przez social media; test celu i kontekstu umowy
• C-208/18 Petruchova (03.10.2019) — konsument zawierajacy kontrakty na roznice (CFD) na rynkach finansowych; wyniki finansowe nie decyduja o statusie konsumenta
• C-630/17 Milivojevic (14.02.2019) — pojecie konsumenta w art. 17 Brukseli I bis; kryterium celu zawieranej umowy
• C-500/19 Pula Parking (09.07.2020) — autonomia pojecia konsumenta w prawie UE

AKTY PRAWNE

Prawo UE:

• Rozporzadzenie Rady (WE) nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 r. o jurysdykcji i uznawaniu orzeczen sadowych oraz ich wykonywaniu w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela I) — art. 15 ust. 1: jurysdykcja w sprawach umow zawieranych przez konsumentow; przeslanki zastosowania szczegolnych przepisow jurysdykcyjnych
• Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z 12 grudnia 2012 r. (Bruksela I bis) — art. 17 i nast.: obowiazujacy od 10 stycznia 2015 r. nastepca Brukseli I (wskazany dla oceny analogicznych stanow faktycznych)

SLOWA KLUCZOWE

Bruksela I • jurysdykcja w sprawach umow konsumenckich • pojecie konsumenta • poker online • gry losowe • zawod i handel • oficjalna rejestracja dzialalnosci • klauzula prorogacyjna • Malta • Slowenia

LINK DO WYROKU

Wyrok TSUE z 10.12.2020, C-774/19 Personal Exchange International (curia.europa.eu)