Wyrok TSUE z dnia 10 grudnia 2020 r., C-616/19

PRZEDMIOT

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zlozony przez High Court (Wysoki Sad, Irlandia) postanowieniem z lipca 2019 r. Sprawa dotyczy wykładni art. 25 ust. 2 dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie minimalnych norm dotyczacych procedur nadawania i cofania statusu uchodzcy (dyrektywa proceduralna z 2005 r.). Pytanie dotyczy tego, czy panstwo czlonkowskie zwiazane rozporzadzeniem Dublin III, lecz nie zwiazane dyrektywa proceduralna z 2013 r. (Irlandia), moze uznac za niedopuszczalny wniosek o udzielenie ochrony miedzynarodowej od osoby, ktorej inne panstwo czlonkowskie przyznalo juz ochrone uzupelniajaca, lecz nie status uchodzcy.

ROZSTRZYGNIECIE

Pytania prejudycjalne (trzy, dotyczace Irlandii, ktora jest zwiazana Dublin III, lecz nie dyrektywa proceduralna 2013/32/UE):

Odpowiedz Trybunalu: Artykul 25 ust. 2 dyrektywy 2005/85/WE nalezy interpretowac w ten sposob, ze nie sprzeciwia sie on przepisom panstwa czlonkowskiego objeetego zakresem stosowania rozporzadzenia Dublin III, lecz nie zwiazanego dyrektywa 2013/32/UE, na podstawie ktorych wniosek o udzielenie ochrony miedzynarodowej mozna uznac za niedopuszczalny, jezeli wnioskodawca korzysta juz ze statusu ochrony uzupelniajaceej w innym panstwie czlonkowskim — nawet jesli art. 25 ust. 2 dyrektywy 2005/85 nie przewiduje expressis verbis takiej podstawy niedopuszczalnosci.

STAN FAKTYCZNY

M.S. (obywatel Afganistanu), M.W. (obywatel Afganistanu) i G.S. (obywatel Gruzji) sa obywatelami panstw trzecich, ktorym Wlochy przyznaly wczesniej status ochrony uzupelniajaceej (ale nie status uchodzcy). Nastepnie wyjechali oni do Irlandii i zlozyli tam wnioski o udzielenie ochrony miedzynarodowej.

Irlandzki Minister Sprawiedliwosci i Rownosci (Minister for Justice and Equality) odrzucil te wnioski jako niedopuszczalne, powolujac sie na to, ze skarzaący korzystaja juz z ochrony uzupelniajaceej w innym panstwie czlonkowskim (Wlochach). Skarzaący zaskarrzyli te decyzje przed Wysokim Sadem, kwestionujac ich zgodnos c z prawem UE.

Kluczowy kontekst prawny: Irlandia jest panstwem czlonkowskim zwiazanym rozporzadzeniem Dublin III (nr 604/2013) oraz dyrektywa kwalifikacyjna (nr 2011/95), lecz nie jest zwiazana dyrektywa proceduralna z 2013 r. (2013/32/UE). W zwiazku z tym Irlandia stosuje starsza dyrektywę proceduralna z 2005 r. (2005/85/WE). Problem polegal na tym, ze art. 25 ust. 2 dyrektywy 2005/85 zawiera katalog podstaw niedopuszczalnosci, ktory expressis verbis nie przewiduje 'ochrony uzupelniajaceej przyznanej przez inne panstwo czlonkowskie’ jako podstawy odmowy badania wniosku — w odroznieniu od art. 33 ust. 2 dyrektywy 2013/32, ktory taka podstawe wyraznieprzewiduje.

GLOWNE TEZY

• (nb. 30-39) Cel dyrektywy proceduralnej 2005/85 i zakres art. 25: Dyrektywa 2005/85 jest dyrektywa minimalnych norm i nie harmonizuje w pelni procedur azylowych w UE. Artykul 25 ust. 2 ustanawia katalog podstaw niedopuszczalnosci, ktory moze byc niekompletny — dyrektywa nie sprzeciwia sie ustanowieniu przez panstwo czlonkowskie dodatkowych podstaw, pod warunkiem zgodnosci z systemem wspolnego europejskiego systemu azylowego (WESA).
• (nb. 40-52) Zasada wzajemnego zaufania i ograniczenie ruchow wtornych: Celem WESA jest miedzy innymi ograniczenie wtornych przeplywow osob ubiegajacych sie o ochrone miedzynarodowa miedzy panstwami czlonkowskimi (tzw. asylum shopping). Jesli Irlandia bylaby zobowiazana do badania merytorycznego wnioskow osob, ktore korzystaja juz z ochrony uzupelniajaceej we Wloszech, powodowaloby to wlasnie takie ruchy wtorne — sprzeczne z celem dyrektywy proceduralnej i rozporzadzenia Dublin III. Wzajemne zaufanie miedzy panstwami czlonkowskimi pozwala Irlandii domniemywac, ze Wlochy zapewniaja wystarczajacy poziom ochrony.
• (nb. 53-60) Logika systemu Dublin i jej implikacje: Skoro na mocy Dublin III panstwo, ktore przyznało ochrone uzupelniajaca (Wlochy), jest zobowiazane do przyjecia z powrotem osoby, ktora pozniej ucieka do innego panstwa czlonkowskiego (Irlandia), system WESA przewiduje juz mechanizm regulowania takiej sytuacji. Zmuszanie Irlandii do badania merytorycznego wniosku byloby sprzeczne z ta logika i dublowaloby ochronne nastepstwa juz przyznanej ochrony uzupelniajaceej.
• (nb. 61-65) Granica — zakaz naruszenia art. 4 i 18 KPP: Uznanie wniosku za niedopuszczalny jest mozliwe tylko pod warunkiem, ze poziom ochrony w panstwie, ktore przyznalo juz ochrone uzupelniajaca, nie grozi naruszeniem art. 4 Karty (zakaz nieludzkiego traktowania) i ze osoba moze skutecznie skorzystac ze swojego statusu we Wloszech. Trybunal wyrazil ograniczone zastrzezenie: gdyby Irlandia miala uzasadnione powody, by sadzic, ze we Wloszech panuja systemowe braki powodujace ryzyko traktowania sprzecznego z art. 4 KPP, nie mogla by odmowic przyjecia wniosku jako niedopuszczalnego bez dodatkowej oceny sytuacji.

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

Opinia RG Saugmandsgaarda Oego z dnia 3 wrzesnia 2020 r. (ECLI:EU:C:2020:643)

POWIAZANE SPRAWY

• C-297/17, C-318/17, C-319/17 i C-438/17 Ibrahim i inni (19.03.2019) — mozliwosc odrzucenia wniosku azylowego jako niedopuszczalnego ze wzgledu na wczesniejsze przyznanie ochrony uzupelniajaceej w innym panstwie czlonkowskim; warunki materialne uchodzcy
• C-163/17 Jawo (19.03.2019) — wyslanie uchodzcy do panstwa czlonkowskiego, gdzie grozi naruszenie art. 4 KPP; systemowe braki w warunkach przyjecia
• C-158/12 Puid (14.11.2013) — Dublin II i obowiazki panstw czlonkowskich przy rozpatrywaniu wnioskow azylowych
• C-411/10 i C-493/10 N.S. i M.E. (21.12.2011) — zasada wzajemnego zaufania a prawa podstawowe w systemie Dublin; systemowe uchybienia

AKTY PRAWNE

Prawo UE:

• Dyrektywa Rady 2005/85/WE z 1.12.2005 r. w sprawie minimalnych norm dotyczacych procedur nadawania i cofania statusu uchodzcy — art. 25 ust. 2: zamkniety katalog podstaw niedopuszczalnosci wniosku; interpretacja w swietle celu WESA
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26.06.2013 r. w sprawie wspolnych procedur udzielania i cofania ochrony miedzynarodowej — art. 33 ust. 2 lit. a: wyrazna podstawa niedopuszczalnosci w przypadku ochrony uzupelniajaceej przyznanej przez inne panstwo (Irlandia nieobjeta)
• Rozporzadzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z 26.06.2013 r. (Dublin III) — art. 3, 18: mechanizmy przejecia i powrotu wnioskodawcow; zasada odpowiedzialnosci panstwa pierwszego wjazdu
• Karta Praw Podstawowych UE — art. 4: zakaz tortur i nieludzkiego traktowania; art. 18: prawo do azylu

SLOWA KLUCZOWE

azyl • ochrona uzupelniajaca • niedopuszczalnosc wniosku • Dublin III • dyrektywa proceduralna 2005/85 • wtorne ruchy • wzajemne zaufanie • wspolny europejski system azylowy • Irlandia • Wlochy • status uchodzcy

LINK DO WYROKU

Wyrok TSUE z 10.12.2020, C-616/19 Minister for Justice and Equality (curia.europa.eu)