Rotaru v. Mołdawia 26764/12

Rodzaj orzeczenia

wyrok

Data

08.12.2020

Skład Trybunału

Izba

Przedmiot

Odmowa wydania paszportu z powodu stwierdzonego wyrokiem sądu długu

Wzorce Kontroli

Art. 2 Protokołu nr 4 do EKPCz

„1. Każdy, kto przebywa legalnie na terytorium państwa, ma prawo do swobodnego poruszania się i do swobodnego wyboru miejsca zamieszkania na tym terytorium.

2. Każdy może swobodnie opuścić jakikolwiek kraj, w tym swój własny.

3. Korzystanie z tych praw nie może podlegać innym ograniczeniom niż te, które określa ustawa i które są konieczne w społeczeństwie demokratycznym z uwagi na bezpieczeństwo państwowe i publiczne, utrzymanie porządku publicznego, zapobieganie przestępczości, ochronę zdrowia lub moralności lub ochronę praw i wolności innych osób.

4. Prawa wymienione w ustępie 1 mogą również zostać poddane w określonych rejonach ustawowym ograniczeniom uzasadnionym interesem publicznym w społeczeństwie demokratycznym.”

Rozstrzygnięcie

Naruszenie art. 2 Protokołu nr 4 do EKPCz [jednomyślnie]

Stan faktyczny

Skarżący jest obywatelem mołdawskim. Wyrokiem z 11 czerwca 1998 r. zapadł przeciwko niemu wyrok sądu cywilnego, zasądzający ok. 80 tysięcy lejów mołdawskich na rzecz pewnego banku. Wyrok ten stał się prawomocny. W 2004 r. Skarżący przeniósł się z rodziną do Rumunii. W 2010 r. Skarżący zażądał wydania nowego paszportu, ale okazało się, że na żądanie banku zgłoszone w toku postępowania egzekucyjnego, nowy paszport nie może być wydany, ponieważ Skarżący nie zaspokoił wierzyciela. Sądy I i II instancji, a także sąd kasacyjny, oddalały środki zaskarżenia wnoszone przez Skarżącego.

Główne tezy

Jeżeli Skarżący nie ma innego obywatelstwa, należy stwierdzić, że poprzez pozbawienie go prawa do uzyskania paszportu, dochodzi do ingerencji w wolność, polegającą na swobodzie opuszczenia swojego kraju (art. 2 ust. 3 Protokołu nr 4 do EKPCz). Wówczas taka ingerencja musi spełniać wymogi przewidziane w art. 2 ust. 4 Protokołu nr 4 do EKPCz, czyli być oparta na odpowiednio dostępnym i przewidywalnym prawie. (§ 21–22)

Wymaga się również zagwarantowania minimum praw proceduralnych. W przypadku ingerencji w prawo chronione przez art. 2 Protokołu nr 4 obowiązkiem państwa-strony jest zagwarantowanie procedury sądowej, w której dokonuje się kontroli zarówno legalności, jak i proporcjonalności zakazu wyjazdu lub przemieszczania się. Władze krajowe powinny także okresowo dokonywać oceny, czy dane ograniczenie nadal jest zasadne. (§ 24–25)

W realiach sprawy, podstawa prawna odmowy wydania paszportu miała charakter bardzo ogólny; nie wskazywała ani organu uprawnionego do odmowy, ani okresu trwania środka, ani jakiejkolwiek kontroli proporcjonalności. (§ 27–28) Procedura sądowa także nie doprowadziła do właściwej kontroli proporcjonalności (koniecznej zwłaszcza dlatego, że Skarżącego dotykały konsekwencje wydarzeń sprzed dwunastu lat); sąd ograniczył się w zasadzie do przytoczenia podstawy prawnej, bez jakiejkolwiek analizy indywidualnej sytuacji Skarżącego, co zaważyło na naruszeniu art. 2 Protokołu nr 4. (§ 29–33)

Odszkodowanie

3000 EUR

Koszty postępowania

Powiązane sprawy

Sarzikov i inni v. Bułgaria (37981/06 i in.)

Riener v. Bułgaria (46343/99)

Kerimli v. Azerbejdżan (3967/09)

Akty normatywne

Ustawa nr 269 z 9 listopada 1994 r. o wjeździe i wyjeździe z terytorium Republiki Mołdawii

-Art. 16 lit. g

„Odmawia się wydania paszportu, dokumentu podróży, a także odmawia się przedłużenia ważności tych dokumentów, jeżeli żądający [wydania dokumentu] […] posiada zobowiązania majątkowe w stosunku do państwa albo osób fizycznych lub prawnych, stwierdzone wyrokiem sądu.

[La délivrance du passeport et du document de voyage ou la prolongation de leur délai de validité sont refusées si le demandeur: (…) a des obligations patrimoniales envers l’État, des personnes physiques et morales, établies par une décision de justice.]

Słowa kluczowe

egzekucja; zatrzymanie paszportu; wolność przemieszczania się; proporcjonalność

Wyrok ETPC

http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-206350

Krótkie streszczenie

Czy jest dopuszczalne ustanowienie generalnego ograniczenia, że odmawia się wydania paszportu osobie, przeciwko której zapadł wyrok sądu cywilnego, nakazujący zapłatę określonej sumy?

*Przemyślenia własne