Prina v. Rumunia 37697/13

Rodzaj orzeczenia

decyzja

Data

08.09.2020

Skład Trybunału

Izba

Przedmiot

Kumulacja postępowania karnego oraz postępowania w przedmiocie naruszenia dyscypliny finansów publicznych

Wzorce Kontroli

Art. 4 Protokołu nr 7 do EKPCz

„1. Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu przed sądem tego samego państwa za przestępstwo, za które został uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem lub uniewinniony zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego tego państwa.

2. Postanowienia poprzedniego ustępu nie stoją na przeszkodzie wznowieniu postępowania zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego danego państwa, jeśli zaistnieją nowe lub nowo ujawnione fakty lub jeśli w poprzednim postępowaniu dopuszczono się rażącego uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

3. Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie może być uchylone na podstawie artykułu 15 konwencji.”

Rozstrzygnięcie

Umorzenie postępowania w sprawie naruszenia art. 4 Protokołu nr 7 EKPCz [większością]

Stan faktyczny

Skarżący był urzędnikiem (na stanowisku kierowniczym) odpowiedzialnym za inwestycje, roboty publiczne i przydział środków publicznych w mieście Slatina. 29 maja 2006 r. Trybunał Obrachunkowy stwierdził, że Skarżący dopuścił się naruszenia dyscypliny finansów publicznych poprzez kilka uchybień w planowaniu zamówień publicznych i za to wymierzono mu grzywnę w wysokości 3000 lei (ok. 3000 zł).

W 2007 r. wszczęto postępowanie karne przeciwko Skarżącemu. Zarzucono mu sztuczne dzielenie zamówień publicznych na prace remontowe i budowlane na mniejsze części, co pozwoliłoby uniknąć przetargu, co miałoby stanowić nadużycie władzy. 19 grudnia 2011 r. Skarżący został uniewinniony od tego zarzutu przez sąd I instancji. Po apelacji prokuratury, 7 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny w Krajowie skazał Skarżącego na 4 lata pozbawienia wolności.

Główne tezy

Art. 4 Protokołu nr 7 do EKPCz obejmuje sytuację, w której istnieją dwie procedury o charakterze karnym, dotyczące tych samych faktów, a jedna z nich toczy się po zakończeniu drugiej. (§ 46)

O charakterze „karnym” postępowania (w kontekście zasady ne bis in idem) przesądzają kryteria Engel, tj. zaszeregowanie danego środka w prawie krajowym, jego natura oraz charakter i surowość sankcji. Kryteria te mają charakter alternatywny, ale w razie wątpliwości można przyjąć kumulatywne podejście. (§ 48) Brak spełnienia któregokolwiek z kryteriów Engel prowadzi do uznania, że art. 4 Protokołu nr 7 do EKPCz nie ma zastosowania, a wówczas skarga podlega odrzuceniu jako niezgodna z jurysdykcją Trybunału rationae materiae. (§ 61–62)

Zgodnie z argumentacją rządu, naruszenie dyscypliny finansów publicznych nie jest kwalifikowane do prawa karnego, co jednak nie może kończyć analizy na gruncie kryteriów Engel. (§ 50–51) W realiach sprawy, drugie kryterium Engel nie zostało wypełnione, albowiem postępowanie w sprawie dyscypliny finansów publicznych było postępowaniem dyscyplinarnym, przewidzianym potencjalnie nie dla każdego obywatela, lecz tylko dla urzędników państwowych. (§ 55–56) Także trzecie kryterium Engel nie zostało spełnione, ponieważ maksymalna kara (7500 lei – ok. 7000 zł) nie wydaje się zbyt surowa (in abstracto i in concreto), nie może zostać zamieniona na karę pozbawienia wolności oraz nie podlega wpisowi do rejestru karnego. (§ 57–60)

Odszkodowanie

Koszty postępowania

Powiązane sprawy

Sergey Zolotukhin v. Rosja (14939/03)

A i B v. Norwegia (24130/11, 29758/11)

Mihalache v. Romania (54012/10)

Akty normatywne

Rozporządzenie Rady Ministrów (Rumunii) nr 60/2001

– Art. 98

„Stanowią wykroczenia (z wyłączeniem przypadków, kiedy doszło do wypełnienia znamion przestępstwa) następujące czyny:

a) udzielanie zamówień publicznych poprzez obchodzenie albo naruszanie zasad udzielania zamówień publicznych przewidzianych w tym rozporządzeniu oraz jego aktach wykonawczych.”

[Constituent une contravention, à moins que les circonstances de leur commission appellent, conformément à la loi pénale, la qualification d’infraction:

a) le fait d’attribuer des marchés publics en contournant ou en violant les règles d’attribution prévues par la présente ordonnance d’urgence et par les actes émis pour sa mise en application.]

– Art. 99 ust. 1

„Wykroczenia przewidziane w art. 98 lit. a, b, e, f, g, podlegają karze od 3000 do 7500 lei.

[Les contraventions visées à l’article 98, lettres a, b, e, f et g sont sanctionnées par une amende allant de 3000 lei à 7500 lei.]

Słowa kluczowe

dyscyplina finansów publicznych; ne bis in idem; kryteria Engel; kumulacja postępowań

Wyrok ETPC

http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-205108

Krótkie streszczenie

Czy postępowanie w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych stanowi postępowanie „karne” w rozumieniu art. 4 Protokołu nr 7 i czy wówczas wymierzenie kary za naruszenie dyscypliny finansów publicznych może blokować postępowanie karne w sprawie tego samego czynu?

*Przemyślenia własne