Papachela i AMAZON S.A., v. Grecja 12929/18

Rodzaj orzeczenia

wyrok

Data

03.12.2020

Skład Trybunału

Izba

Przedmiot

Bezczynność państwa wobec okupowania hotelu przez grupę aktywistów oraz migrantów

Wzorce Kontroli

Art. 1 Protokołu nr 1 do EKPCz

„Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z podstawowymi zasadami prawa międzynarodowego.

Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa Państwa do wydawania takich ustaw, jakie uzna za konieczne dla uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zapewnienia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych.”

Rozstrzygnięcie

Naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 EKPCz [jednomyślnie]

Stan faktyczny

Pani Papachela jest jedyną akcjonariuszką spółki Amazon S.A., która jest właścicielką hotelu w Atenach. Hotel od 2010 roku nie obsługiwał gości, natomiast w związku z kryzysem migracyjnym w marcu 2016 roku zawarła umowę z organizacją pozarządową, która była zainteresowana wynajęciem dzięki przyszłemu finansowaniu UNHCR. Zdaniem skarżących, w związku z następującą sytuacją wykonanie tej umowy stało się niemożliwe.

W kwietniu 2016 roku pierwsza skarżąca zauważyła, że zabezpieczenia budynku zostały  przerwane, a w hotelu zaczęły mieszkać osoby określające się jako „solidarne z migrantami”. Zgłosiła popełnienie przestępstwa naruszenia miru domowego. W październiku zakończyło się postępowanie przygotowawcze, natomiast w maju 2017 roku zwrócono akta w celu uzupełnienia.

W międzyczasie squaterzy podłączyli prąd i wodę odcięte przez pierwszą skarżącą. W związku z tym spółka zwróciła się do stosownych przedsiębiorstw wraz z opisem sytuacji, jednak jej pisma pozostały bez odpowiedzi.

W kwietniu 2017 roku spółka zwróciła się z wnioskiem o zabezpieczenie w postaci eksmisji squaterów, zaś w maju tego roku prokuratura wydała nakaz eksmisji. W lipcu sąd uwzględnił wniosek i nakazał grupie opuszczenie hotelu. Pomimo czterokrotnego wezwania, policja nie wykonała eksmisji zarządzonej przez udzielone zabezpieczenie.

W sierpniu 2018 roku policja poinformowała ministerstwo polityki migracyjnej, że eksmisja jest niemożliwa do czasu znalezienia zastępczego lokalu dla squaterów.

W lipcu 2019 roku squaterzy samowolnie opuścili budynek.

Związane z okupowanym hotelem rachunki za wodę oraz stosowne podatki do 2018 roku wyniosły ok. 250 000 EUR. W styczniu 2018 roku pani Papachela została poinformowana, że w związku z długami spółki zostanie przeprowadzona egzekucja z jej domu. Wobec tego sprzedała nieruchomość, by spłacić powstałe długi.

Główne tezy

Co do zasady akcjonariusze spółki nie mogą być uznani za „ofiarę” naruszeń wobec spółki jako takiej. Od tej sytuacji istnieją dwa wyjątki. Po pierwsze, kiedy akcjonariusze oraz spółka przenikają się do tego stopnia, że rozróżnianie ich miałoby sztuczny charakter (np. małe przedsiębiorstwa, rodzinne spółki). Po drugie, kiedy zaistnieją wyjątkowe okoliczności uniemożliwiające spółce wstąpienie na drogę sądową w swoim imieniu. (§ 37) Wobec spełnienia przesłanek z pierwszego wyjątku, zarówno pierwsza, jak i druga skarżąca mają status ofiary. (§ 41)

Interes publiczny, w tym ryzyko eksmisji na bruk oraz niepokojów społecznych z tym związanych może powstrzymywać państwo przed natychmiastową i gwałtowną eksmisją, natomiast nie uzasadnia całkowitej oraz przewlekłej bezczynności władz. (§ 58)

Ponad roczne postępowanie przygotowawcze w sprawie osób nielegalnie okupujących budynek, brak wykonania przez policję zabezpieczenia mimo kilkakrotnych wezwań przez stosowne władze czy roczny termin rozpatrzenia kolejnego wniosku o zabezpieczenie wskazują na bezczynność władz państwowych. (§ 62)

Odszkodowanie

310 000 EUR

Koszty postępowania

2 500 EUR

Powiązane sprawy

Casa di Cura Valle Fiorita S.r.l. v. Włochy

Albert i inni v. Węgry

Akty normatywne

Kodeks postępowania cywilnego

-Art. 693

„1. Jeżeli środek tymczasowy został zarządzony przed wniesieniem skargi co do istoty sprawy, sędzia orzekający może wyznaczyć zainteresowanemu termin do wniesienia skargi, który nie może być krótszy niż trzydzieści dni.

2. Jeżeli powyższy termin upłynął, a osoba zainteresowana nie wniosła skargi co do istoty sprawy, środek tymczasowy zostaje automatycznie uchylony (…).”.

[« 1. Si la mesure provisoire a été ordonnée avant l’introduction de l’action quant au fond de l’affaire, le juge qui l’ordonne peut fixer, à sa guise, un délai pour que l’intéressé l’introduise, mais qui ne peut être inférieur à trente jours.

2. Si le délai précité est écoulé sans que l’intéressé introduise l’action quant au fond de l’affaire, la mesure provisoire est levée d’office (…). »]

Ustawa towarzysząca kodeksowi cywilnemu

-Art. 105

Państwo jest obowiązane do naprawienia szkody wyrządzonej bezprawnym działaniem lub zaniechaniem jego organów w trakcie sprawowania władzy publicznej, chyba że działanie lub zaniechanie nastąpiło z naruszeniem przepisów mających służyć interesowi publicznemu. Osoba, która wyrządziła szkodę ponosi odpowiedzialność solidarną z państwem, z zastrzeżeniem przepisów szczególnych o odpowiedzialności ministrów.

[« L’État est tenu de réparer le dommage causé par les actes illégaux ou omissions de ses organes lors de l’exercice de la puissance publique, sauf si l’acte ou l’omission a eu lieu en méconnaissance d’une disposition destinée à servir l’intérêt public. La personne fautive est solidairement responsable avec l’État, sous réserve des dispositions spéciales sur la responsabilité des ministres. »]

Słowa kluczowe

własność; kryzys migracyjny; eksmisja; egzekucja; bezczynność

Wyrok ETPC

http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-206273

Krótkie streszczenie

Czy sytuacja kryzysu migracyjnego uzasadnia bezczynność władz państwowych wobec okupowania prywatnej nieruchomości?

*Przemyślenia własne