Wiktoria Dzioba
Ilias Papageorgiou v. Grecja
44101/13
| Rodzaj orzeczenia | wyrok |
| Data | 10.12.2020 |
| Skład Trybunału | Izba |
| Przedmiot | Rzekomy brak zachowania powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu cywilnym w sprawie w stosunku do której uprzednio prowadzone było postępowanie karne. |
| Wzorce Kontroli |
Art. 6 §2 EKPCz „Każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą.”
|
| Rozstrzygnięcie |
Brak naruszenia art. 6 §2 EKPCz [jednomyślnie]
|
| Stan faktyczny |
W 2005 roku Skarżący był uczestnikiem wypadku samochodowego, w wyniku którego ranny został pasażer jadący kierowanym przez niego pojazdem. Badanie alkomatem wykazało obecność alkoholu w wydychanym powietrzu u Skarżącego, jednak dwa lata później, w postępowaniu karnym dotyczącym tego zdarzenia został on oczyszczony z zarzutów i uniewinniony. Jednak również w 2007 roku, ranny podczas wypadku pasażer wniósł pozew o odszkodowanie w stosunku do Skarżącego i jego firmy ubezpieczeniowej, twierdząc że doznał poważnych szkód podczas opisywanego zdarzenia dwa lata wcześniej. Jednakże, firma ubezpieczeniowa odmówiła zapłaty jakiejkolwiek kwoty z uwagi na fakt, że Skarżący podczas wypadku był pod wpływem alkoholu. Sąd pierwszej instancji zobligował ubezpieczyciela i Skarżącego do zapłaty określonej (niższej niż wnioskowano) kwoty na rzecz poszkodowanego – od czego firma ubezpieczeniowa się odwołała – jednak bezskutecznie. Również Skarżącego,w tym samym postępowaniu uznano za w istocie prowadzącego pod wpływem, nie zważając na wcześniejsze uniewinnienie go co do tego faktu. Sąd Apelacyjny uznał że nie kłóci się to z greckim prawem i sądy cywilne nie są związane wyrokami sądów karnych – stosują swobodną ocenę dowodów i wydają własny, niezależny wyrok. Skarżący złożył skargę kasacyjną – w jego opinii sąd cywilny naruszył jego prawo do bycia uznawanym za niewinnego po stwierdzającym to wyroku karnym – sąd cywilny opierał się na tych samych dowodach co sąd karny, jednak stwierdził zupełnie co innego. Skarga kasacyjna została odrzucona –uznano że art. 6 §2 EKpCZ nie obliguje sądu cywilnego do bycia związanym res judicata sądu karnego. |
| Główne tezy |
O ile w cywilnych postępowaniach odszkodowawczych należy przestrzegać zwolnienia z odpowiedzialności karnej, nie powinno to wykluczać ustalenia odpowiedzialności cywilnej za wypłatę odszkodowania wynikającego z tych samych faktów na podstawie mniej rygorystycznego ciężaru dowodu. (§50)
W niniejszej sprawie nie tylko postępowanie cywilne zostało wszczęte później, ale toczyło się również przed innym sądem o innym składzie sędziowskim. W związku z tym nie było dodatkowe w stosunku do postępowania karnego.(§51)
Sąd cywilny rozstrzygnął sprawę na podstawie przedstawionych mu dowodów. W przeciwieństwie do przypadków prawa karnego procesowego, sądy cywilne musiały opierać się na dowodach przedstawionych przez strony oraz na s zasadach dotyczących ciężaru dowodu. Chociaż niektóre z okazanych dowodów stanowiły również dowody przedstawione przed sądami karnymi, (np. pomiary alkoholu we krwi skarżącego), sądy cywilne były zobowiązane do zbadania i ponownej oceny zawartych w nich elementów. (§53)
|
| Odszkodowanie | – |
| Koszty postępowania | – |
| Powiązane sprawy |
Allen v. Zjednoczone Królestwo (25424/09)
|
| Akty normatywne |
Konstytucja Grecji -Art. 93 „1. Sądy dzielą się na sądy administracyjne, cywilne i karne i działają na podstawie specjalnych ustaw”. [1. Courts are distinguished into administrative and civil and criminal courts, and they are organized by special statutes.]
-Art. 94 „2. Sądy cywilne winny mieć jurysdykcję w sporach prywatnych, a także w sprawach o jurysdykcji niespornej określonej ustawą.”. [2. Civil courts shall have jurisdiction on private disputes, as well as on cases of non-contentious jurisdiction, as specified by law.]
-Art. 96 „1. Karanie przestępstw i stosowanie wszelkich środków przewidzianych w przepisach prawa karnego podlega jurysdykcji zwykłych sądów karnych.”. [1. The punishment of crimes and the adoption of all measures provided by criminal laws belong to the jurisdiction of ordinary criminal courts.]
Kodeks Cywilny Grecji -Art. 330 „O ile nie określono inaczej, dłużnik ponosi odpowiedzialność za wszelkie umyślne lub wynikające z zaniedbania niewykonanie zobowiązania umownego, przypisane jemu lub jego przedstawicielom prawnym. Zaniedbanie ma miejsce, gdy staranność wymagana w transakcjach nie jest dotrzymana”. [Unless otherwise specified, the debtor is liable for any wilful or negligent failure of the fulfilment of the contractual obligation, either attributed to him or to his legal representatives. Negligence exists when the diligence required in transactions is not paid.]
Kodeks Postępowania Cywilnego Grecji -Art. 321 „Ostateczne orzeczenia sądów cywilnych, zgodnie z którymi nie można wnieść wniosku o uchylenie wyroku zaocznego (ανακοπή ερημοδικίας) i apelacji, są ostateczne i mają powagę rzeczy osądzonej.”. [The definitive judgments of civil courts that one cannot lodge an application to set a judgment by default aside (ανακοπή ερημοδικίας) and an appeal shall be final and shall constitute res judicata.]
-Art. 339 „Dowody obejmują przyznanie się, kontrolę na miejscu, opinię biegłego, dokumenty, zeznania stron, świadków, domniemania sądowe i oświadczenia.” [Pieces of evidence shall include the confession, the on-site inspection, the expert’s report, the documents, the parties’ testimonies, the witnesses, the judicial presumptions and affidavits.]
-Art. 340 „2. Z wyjątkiem przypadków wyraźnie określonych w ustawie, sąd swobodnie ocenia dowody i rozstrzyga według własnego uznania o prawdziwości oświadczeń. W decyzji podaje się powody, które skłoniły sędziego do zajęcia stanowiska.]”. [2. Except for cases explicitly defined in law, the court shall freely assess the evidence and shall decide according to its conscience whether the submissions are true. The decision shall state the reasons that led the judge to form his view.]
Kodeks Postępowania Karnego Grecji -Art. 28 „Przez zaniedbanie działa każdy, kto nie poświęca uwagi należnej w danych okolicznościach, albo nie przewidział skutku przestępczego swojego czynu, albo przewidział go, ale uznał że tak się nie stanie”. [By negligence shall act anyone who, due to the lack of attention he owed in the circumstances and could pay, either did not foresee the criminal result caused by his act, or foresaw it as possible, but believed that it would not happen.]
Kodeks Drogowy Grecji -Art. 42 „. Żaden kierowca nie może prowadzić pojazdu drogowego pod wpływem alkoholu, substancji toksycznych lub leków, które zgodnie ze wskazówkami mogą wpływać na zdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu. Kierowcę poddanego kontroli uważa się za znajdującego się pod wpływem alkoholu, jeżeli zawartość alkoholu w jego organizmie przekracza 0,50 grama na litr krwi- jeśli mierzono w badaniu krwi, lub 0,25 mg na litr wydychanego powietrza – jeśli mierzono alkomatem..”. [1. No driver may drive a road vehicle under the influence of alcohol, toxic substances or medication that, according to their directions, may affect the driver’s ability. The driver submitted to a check shall be considered as being under the influence of alcohol when the alcohol’s percentage in his body is over 0.50 grams per blood litre, if measured by a blood test, or 0.25 mg per litre of exhaled air, if measured by a breathalyser …] |
| Słowa kluczowe | domniemanie niewonności; jazda pod wpływem alkoholu; res iudicata; powaga rzeczy osądzonej; |
| Wyrok ETPC | http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-206365 |
| Krótkie streszczenie | W postępowaniu karnym dotyczącym wypadku spowodowanego jazdą pod wpływem alkoholu Skarżący został uniewinniony, jednak dwa lata później sąd cywilny, opierając się na tych samych dowodach uznał go za winnego i nakazał zapłatę odszkodowana pasażerowi poszkodowanemu podczas zdarzenia – subsumpcja obu sądów na podstawie tych samych faktów była więc skrajnie różna. Czy to dopuszczalne? |
| *Przemyślenia własne |
Sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018 – 2030