Guðmundur Andri Ástráðsson v. Islandia 26374/18

Rodzaj orzeczenia

wyrok

Data

1.12.2020

Skład Trybunału

Wielka Izba

Przedmiot

Wpływ naruszeń procedury powoływania sędziów na prawo do sądu ustanowionego ustawą

Wzorce Kontroli

Art. 6 ust. 1 EKPCz

Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości.

Rozstrzygnięcie

Naruszenie art. 6 EKPCz w zakresie prawa do sądu ustanowionego ustawą [jednomyślnie]

Brak konieczności badania zarzutów naruszenia art. 6 EKPCz w pozostałym zakresie [12:5]

Stan faktyczny

Sprawa wywodzi się ze skargi obywatela Islandii złożonej 31 maja 2018 r. Orzeczenie wydała Izba Trybunału 12 marca 2019 r., w którym stwierdzono naruszenie art. 6 EKPCz w zakresie prawa do sądu ustanowionego ustawą stosunkiem pięciu do dwóch głosów. 14 maja 2019 r. rząd islandzki złożył wniosek o przekazanie sprawy do rozpatrzenia Wielkiej Izbie, który został pozytywnie zaopiniowany przez zespół prejudycjalny Wielkiej Izby 9 września 2019 r. 5 lutego 2020 r. odbyło się posiedzenie przed Wielką Izbą w siedzibie Trybunału w Strasburgu. Stanowiska pisemne i ustne zostały przedstawione przez podmioty występujące w charakterze stron trzecich: rząd Polski, ombudsmana polskiego (Rzecznika Praw Obywatelskich), ombudsmana gruzińskiego (Obrońcę Publicznego) oraz Helsińską Fundację Praw Człowieka – polską organizację pozarządową.

***

14 czerwca 2016 r. weszła w życie islandzka ustawa o sądownictwie tworząca od 1 stycznia 2018 r. Sąd Apelacyjny (Landsréttur) jako sąd drugiej instancji dla całego kraju i wprowadzająca szczebel pośredni do dotychczas dwuszczeblowej struktury wymiaru sprawiedliwości. Sąd ten składa się z piętnastu sędziów. Powołanie sędziów stanowi kompetencję Prezydenta, a do przedstawienia mu piętnastu kandydatów na sędziów zobowiązany jest Minister Sprawiedliwości działający w porozumieniu z Parlamentem. Preselekcja kandydatów następuje przez Komitet ekspercki. Nowa ustawa, podobnie jak poprzednia, zastrzega, że żaden kandydat niewyłoniony przez Komitet ekspercki nie może zostać przedstawiony do powołania na stanowisko sędziego. Wyjątek od zasady zezwala Ministrowi odrzucić preselekcję Komitetu eksperckiego, o ile Parlament wyrazi zgodę na powołanie innych kandydatów spełniających jednak minimalne wymagania do zajmowania urzędu sędziego Sądu Apelacyjnego. Kandydaci zaproponowani przez Ministra i zatwierdzeni przez Parlament, a także ci zaproponowani i wyłonieni przez Komitet ekspercki, są następnie przedstawiani Prezydentowi, który decyduje o ich powołaniu.

Między 28 lutego a 11 maja 2017 r. Komitet ekspercki – składający się z pięciu przedstawicieli powołanych przez Radę Sądowniczą, Islandzką Izbę Adwokacką, Parlament (po jednym) oraz Sąd Najwyższy (dwóch) – poddał merytorycznej ocenie łącznie 33 kandydatury. Na podstawie kryteriów, które ustalił Komitet, wyłoniono 15 kandydatów z najwyższymi wynikami. Minister dwukrotnie zażądał od Komitetu eksperckiego przedstawienia większej liczby kandydatów niż liczba wolnych miejsc sędziowskich. Komitet jednak odmówił. Przypomniał, że ideą przewodnią stojącą za procedurą wyłaniania kandydatów przez niezależnych ekspertów jest zabezpieczenie niezawisłości przyszłych sędziów.

29 maja 2017 r. Minister Sprawiedliwości przedstawił przewodniczącemu Parlamentu listę piętnastu kandydatów na urzędy sędziów Sądu Apelacyjnego. Lista ta składała się z jedenastu kandydatów wyłonionych przez Komitet ekspercki oraz czterech kandydatów zaproponowanych przez Ministra, a sklasyfikowanych przez Komitet na niższych pozycjach. W drugiej grupie była sędzia A.E. Na posiedzeniu komisji parlamentarnej, na której przedstawiono wszystkich piętnastu kandydatów, w tym czterech niewyłonionych przez Komitet ekspercki, Minister argumentował, że jakkolwiek oparł się na dokumentacji zgromadzonej przez Komitet, to zastosował inne niż Komitet kryteria ewaluacji i stąd wynikła rozbieżność w ocenie czterech nowych kandydatów. Komisja skierowała do Parlamentu wniosek o powołanie wszystkich piętnastu kandydatów. 1 czerwca 2017 r. poddano pod głosowanie wniosek o wyrażenie zgody na powołanie wszystkich kandydatów przedstawionych przez Ministra. Wniosek, wobec braku sprzeciwu, został rozpatrzony w głosowaniu łącznym. Parlament wniosek przyjął. 8 czerwca 2017 r. Prezydent podpisał, a Minister Sprawiedliwości kontrasygnował akty powołania piętnastu sędziów Sądu Apelacyjnego.

19 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy, w dwóch osobnych sprawach, uznał za zasadne skargi kandydatów J.R.J. oraz Á.H., którzy zostali wyłonieni przez Komitet ekspercki, a na późniejszym etapie zastąpieni bez zgody Komitetu kandydatami zaproponowanymi przez Ministra. Zasądził na rzecz każdego zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową. W zakresie żądania kompensacji szkody majątkowej sąd jednak skargi oddalił.

***

Wnoszący skargę do ETPCz został skazany przez islandzki sąd pierwszej instancji w sprawie karnej o przestępstwo w ruchu drogowym na karę 17 miesięcy pozbawienia wolności. Wobec zmiany w strukturze wymiaru sprawiedliwości po 1 stycznia 2018 r. złożony przez niego środek odwoławczy został przekazany do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. W składzie orzekającym tego sądu znalazła się sędzia A.E. 23 marca 2018 r. Sąd Apelacyjny oddalił środek odwoławczy. W toku postępowania odwoławczego skarżący bezskutecznie wnioskował o wyłączenie sędzi A.E., zaś w toku postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym żądał uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Za każdym razem powoływał się na naruszenia prawa przez Ministra Sprawiedliwości, do jakich miało dojść w procedurze powoływania sędzi A.E. 24 maja 2018 r. Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną. W skardze do ETPCz skarżący zarzucił, że wobec obecności w składzie wadliwie powołanej sędzi A.E. postępowanie toczyło się przed sądem nieustanowionym ustawą. Skarżący argumentował, że zasada wynikająca z konwencyjnego prawa do sądu zakłada obowiązki jasnego formułowania reguł tworzenia sądów w ustawach krajowych oraz zgodności z prawem każdego indywidualnego powołania na stanowisko sędziego.

Orzeczenie Izby stwierdzające naruszenie art. 6 EKPCz w zakresie prawa do sądu ustanowionego ustawą oparło się na następujących tezach:

1.     Koncepcja „ustanowienia” sądu ustawą z natury rzeczy dotyczy procedury powoływania sędziów wewnątrz krajowego wymiaru sprawiedliwości.

2.     Test „rażącego naruszenia prawa krajowego” jest zazwyczaj stosowany przez Trybunał w celu badania, czy sądy krajowe dokonują wykładni i stosowania prawa krajowego, jednak test ten powinien być stosowany również w sytuacjach, w których potencjalna błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie prawa krajowego można przypisać innemu ośrodkowi władzy (w szczególności egzekutywie), a zarazem ten błąd lub niewłaściwe zastosowanie zostało stwierdzone przez sąd krajowy, przy czym testowi temu podlegać mogą wyłącznie takie naruszenia dotyczące ustanowienia sądu, które mają charakter fundamentalny tzn. mają nieodłączny wpływ na istnienie i funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości – tylko im można przypisać rangę naruszenia rażącego.

3.     Stwierdzenie naruszenia zasady wymagającej by sąd był ustanowiony ustawą, nie wymaga uprzedniego badania czy naruszenie tej zasady miało negatywny wpływ na postępowanie toczące się wcześniej przed tym sądem tzn. czy spowodowało, że postępowanie to było prowadzone w sposób niesprawiedliwy lub nierzetelny.

4.     Naruszenia prawa krajowego spowodowane przez Ministra Sprawiedliwości miały charakter fundamentalny, gdyż dotyczyły kluczowych elementów procedury powołania i uczyniły ją obiektywnie wadliwą.

5.     Niezdolność Parlamentu do przeprowadzenia osobnego głosowania nad każdą kandydaturą stanowiła przyczynienie się do wadliwości procedury powołania.

6.     Naruszenia prawa krajowego miały charakter niedozwolonych dyskrecjonalnych ingerencji władzy wykonawczej w proces powoływania sędziów.

Główne tezy

„Sąd” charakteryzuje się w materialnym znaczeniu tego słowa swoją funkcją sądowniczą, to znaczy rozstrzyganiem spraw należących do jego właściwości na podstawie przepisów prawa i po przeprowadzeniu postępowania w prawidłowy sposób. Musi on również spełniać szereg innych wymogów, takich jak „niezależność, w szczególności władzy wykonawczej, bezstronność, czas trwania kadencji jego członków […]”. Poza tym nieodłączną cechą samego pojęcia „sądu” jest to, że składa się on z sędziów wybranych na podstawie zasług (merit) – to znaczy sędziów, którzy spełniają wymogi kompetencji formalnych i moralnych (moral integrity), aby wykonywać wymagane od nich funkcje sądownicze w państwie prawa. (§ 219)

Wyrażenie „ustanowiony przez prawo” obejmuje nie tylko podstawę prawną samego istnienia „sądu”, ale również przestrzeganie przez ten sąd szczególnych zasad, które nim rządzą oraz, w każdym przypadku, zasad rządzących formowaniem składu sędziowskiego. Zakres stosowania wymogu „sądu ustanowionego ustawą” nie może zatem ograniczać się do przypadków, w których organ sądowy nie miał w ogóle kompetencji do działania jako sąd. (§ 223)

Charakter i zakres spraw, które do tej pory trafiły do Trybunału w związku z wymogiem „sądu ustanowionego ustawą”, w większości przypadków wymagał ustalenia, czy sąd sprawujący nadzór nad daną sprawą miał do tego podstawę prawną w prawie krajowym i czy wymogi wynikające z prawa krajowego zostały spełnione podczas stworzenia i dalszego istnienia tego sądu. Trybunał zinterpretował wymóg „sądu ustanowionego ustawą” również jako wymóg „sądu ustanowionego zgodnie z ustawą”. Trybunał uważa, że wykładnia ta jest zgodna z ogólnym celem i przeznaczeniem tego wymogu i nie widzi powodu, dla którego miałby od niej odstąpić. (§ 229)

Trybunał uznał przede wszystkim, że co do zasady musi istnieć oczywiste naruszenie prawa krajowego w tym znaczeniu, że naruszenie to musi być obiektywnie i rzeczywiście identyfikowalne jako takie. Trybunał zauważył, że co do zasady odstąpi od dokonywanej przez sądy krajowe wykładni tego, czy doszło do naruszenia prawa krajowego, chyba że naruszenie to jest „rażące”, to znaczy, że ustalenia sądów krajowych mogą zostać uznane za arbitralne lub w sposób oczywisty nieracjonalne. Trybunał podkreślił jednak, że brak wyraźnego naruszenia przepisów krajowych dotyczących powołania sędziów jako taki nie wyklucza możliwości naruszenia prawa do sądu ustanowionego ustawą. Mogą bowiem zaistnieć okoliczności, w których procedura powołania sędziów, pozornie zgodna z odpowiednimi przepisami krajowymi, przynosi jednak rezultaty niezgodne z przedmiotem i celem tego konwencyjnego prawa. (§ 244)

Po drugie, przedmiotowe naruszenie musi być oceniane w świetle przedmiotu i celu wymogu „sądu ustanowionego ustawą”, a mianowicie zapewnienia możliwości wykonywania przez sądownictwo swoich obowiązków w sposób wolny od nadmiernej ingerencji, a tym samym zachowania zasad państwa prawa i podziału władz. W związku z tym naruszenia o charakterze czysto technicznym, które nie mają wpływu na rzetelność procesu powołania, należy uznać za mieszczące się poniżej odpowiedniego progu. Z drugiej jednak strony naruszenia, które całkowicie pomijają najbardziej podstawowe zasady procedury powoływania – takie jak na przykład powołania osoby na stanowisko sędziego, która nie spełniała odpowiednich kryteriów kwalifikacyjnych – lub naruszenia mogące w inny sposób podważyć cel i skutek wymogu „ustanowienia ustawą”, zgodnie z wykładnią Trybunału, należy uznać za naruszenie tego wymogu. (§ 246)

Po trzecie, Trybunał uznał, że kontrola przeprowadzana przez sądy krajowe, o ile taka istnieje, w zakresie skutków prawnych – w odniesieniu do praw jednostki wynikających z Konwencji – naruszenia krajowego przepisu dotyczącego powoływania sędziów odgrywa istotną rolę w ustaleniu, czy takie naruszenie stanowiło naruszenie prawa do „sądu ustanowionego ustawą”, a zatem stanowi część samego testu. (§ 248)

Odszkodowanie

Koszty postępowania

20 000 EUR

Powiązane sprawy

Henryk Urban and Ryszard Urban v. Polska (23614/08)

Lavents v. Łotwa (58442/00)

Kontalexis v. Grecja (59000/08)

Baka v. Węgry (20261/12)

Ilatovskiy v. Rosja (6945/04)

Akty normatywne

Konstytucja Islandii

Artykuł 2

Parlament i Prezydent Islandii wspólnie sprawują władzę ustawodawczą. Władzę wykonawczą sprawują Prezydent i inne władze rządowe, o których mowa w niniejszej konstytucji oraz w innych aktach prawnych. Sędziowie sprawują władzę sądowniczą.

Artykuł 59

Organizacja wymiaru sprawiedliwości może być ustanowiona tylko przez prawo. 

Artykuł 60

Sędziowie rozstrzygają wszystkie spory dotyczące kompetencji władz. Nikt, kto ubiega się o wydanie orzeczenia w takiej sprawie, nie może jednak tymczasowo uchylać się od wykonania nakazu władz, przedkładając sprawę do rozstrzygnięcia przez sąd.

Artykuł 61

Wykonując swoje obowiązki służbowe, sędziowie kierują się wyłącznie prawem. Sędziowie, którzy nie sprawują również funkcji administracyjnych, nie mogą być zwolnieni z urzędu, chyba że na mocy orzeczenia sądu, ani też zostać przeniesieni na inny urząd wbrew ich woli, z wyjątkiem przypadku reorganizacji sądownictwa.

Artykuł 70

Każdy ma prawo, w celu określenia swoich praw i obowiązków lub w przypadku skierowanego przeciwko niemu oskarżenia karnego, po sprawiedliwym procesie i w rozsądnym terminie, do rozstrzygnięcia niezależnego i bezstronnego sądu. Przesłuchanie przez sąd odbywa się publicznie, chyba że sędzia postanowi inaczej, zgodnie z przepisami prawa, w interesie moralności, porządku publicznego, bezpieczeństwa państwa lub interesów stron.

Każdego oskarżonego o przestępstwo uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy.

[Article 2

“Parliament and the President of Iceland jointly exercise legislative power. The President and other governmental authorities referred to in this Constitution and elsewhere in the law exercise executive power. Judges exercise judicial power.

Article 59

The organisation of the judiciary can only be established by law.

Article 60

Judges settle all disputes regarding the competence of the authorities. No one seeking a ruling thereon can, however, temporarily evade obeying an order from the authorities by submitting the matter for judicial decision.

Article 61

In the performance of their official duties, judges shall be guided solely by the law. Those judges who do not also have administrative functions cannot be discharged from office except by a judicial decision, nor may they be transferred to another office against their will, except in the event of reorganisation of the judiciary.

Article 70

Everyone shall, for the determination of his rights and obligations or in the event of criminal charge against him, be entitled, following a fair trial and within a reasonable time, to the determination of an independent and impartial court of law. A hearing by a court of law shall take place in public, unless the judge decides otherwise as provided for by law in the interest of morals, public order, the security of the State or the interests of the parties.

Everyone charged with criminal conduct shall be presumed innocent until proven guilty.]

Ustawa o sądownictwie (nr 15/1998 ze zm.)

§ 4a

Minister powołuje pięcioosobową komisję oceniającą, która bada kwalifikacje kandydatów na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego lub sędziego Sądu Okręgowego. Dwóch członków powołuje Sąd Najwyższy, z których jeden pełni funkcję przewodniczącego; co najmniej jeden z nich nie może pełnić czynnej funkcji sędziego. Trzeci członek powoływany jest przez Radę Sądowniczą, a czwarty przez Islandzką Izbę Adwokacką. Piąty członek jest wybierany przez Parlament.

Komisja oceniająca przedstawia ministrowi pisemne i uzasadnione sprawozdanie dotyczące kandydatów na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Sprawozdanie komisji oceniającej określa opinię komisji na temat tego, który kandydat ma najlepsze kwalifikacje na dane stanowisko; komisja może sklasyfikować dwóch lub więcej kandydatów w równej liczbie. W pozostałym zakresie minister określa dalsze zasady dotyczące funkcji rady.

Na stanowisko sędziego, którego komisja oceniająca nie wskazała jako najbardziej wykwalifikowanego spośród kandydatów, nie może zostać powołany żaden kandydat, niezależnie od tego, czy jest to kandydat samodzielny, czy też równorzędny z innymi. Jednakże dopuszcza się odstępstwo od tego warunku, jeżeli Parlament przyjmie wniosek Ministra o wyznaczenie innego wskazanego kandydata, który zdaniem komisji oceniającej spełnia wszystkie wymogi określone w ust. 4 akapit drugi i trzeci. W takich okolicznościach minister składa wniosek do Parlament w terminie dwóch tygodni od daty przedstawienia opinii przez Komisję Oceniającą lub w terminie dwóch tygodni od daty kolejnego posiedzenia Parlament po przedstawieniu opinii; wniosek musi zostać zatwierdzony w terminie jednego miesiąca od daty złożenia wniosku do Parlament, w przeciwnym razie minister będzie związany opinią Komisji Oceniającej.

§ 12

3. Przepisy ust. 4a stosuje się odpowiednio do powoływania na stanowiska sędziów Sądu Rejonowego.

[Judiciary Act (no. 15/1998) (Lög um dómstóla), as amended by Act no. 45/2010

Section 4a

The Minister shall appoint an Evaluation Committee of five members to examine the qualifications of candidates for the office of Supreme Court judge or District Court judge. Two members shall be nominated by the Supreme Court, of whom one shall serve as chair; at least one of the two shall not be in active service as a judge. The third member shall be appointed by the Judicial Council and the fourth by the Icelandic Bar Association. The fifth member shall be elected by the Parliament.

The Evaluation Committee shall provide the Minister with a written and reasoned report concerning candidates for the office of Supreme Court judge. The report of the Evaluation Committee shall state the board’s view as to which candidate is best qualified for the post; the board may rank two or more candidates equally. In other respects, the Minister shall establish further rules on the functions of the board.

No candidate may be appointed to the office of judge whom the Evaluation Committee has not designated as the most qualified of the candidates, whether alone or equally ranked with others. However, derogation from this condition is permitted if the Parliament adopts a motion of the Minister to appoint another named candidate who, in the opinion of the Evaluation Committee, meets all the requirements laid down in the second and third paragraphs of section 4. The Minister shall in such circumstances place the motion before the Parliament within two weeks from the time of submission of the Evaluation Committee’s opinion or within two weeks from the time when the Parliament is next convened following submission of the opinion; the motion must be approved within one month from the time when it is placed before the Parliament, otherwise the Minister will be bound by the opinion of the Evaluation Committee.

Section 12

3. The provisions of section 4a shall apply, mutatis mutandis, to appointments to District Court judge posts.]

Ustawa o sądownictwie (nr 50/2016)

§ IV (przepisy przejściowe)

Powołanie sędziów Sądu Apelacyjnego zostaje zakończone nie później niż dnia 1 lipca 2017 r., a sędziowie zostają powołani na stanowiska ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2018 r. Zgodnie z art. 4a ustawy nr 15/1998 o sądownictwie, powołuje się komisję do zbadania po raz pierwszy kwalifikacji kandydatów na stanowisko sędziego Sądu Apelacyjnego. Komisja przedstawia Ministrowi opinię o kandydatach zgodnie z drugim podpunktem tegoż działu oraz rozporządzeniem, które ma zastosowanie do komisji. Minister nie jest uprawniony do powoływania na urząd sędziego osoby, której komisja oceniająca nie uznała za osobę posiadającą największe kwalifikacje spośród kandydatów, samodzielnie lub między innymi. Od przepisu tego można jednak odstąpić, jeżeli Parlament przyjmie propozycję ministra dotyczącą upoważnienia do powołania na stanowisko sędziego innego wskazanego kandydata, który zdaniem komisji oceniającej spełnia wszystkie warunki określone w § 21 akapit drugi i trzeci niniejszej ustawy.

W przypadku gdy minister proponuje powołanie na stanowisko sędziego sądu apelacyjnego po raz pierwszy, przedstawia on swoją propozycję dotyczącą każdej nominacji do zatwierdzenia przez Parlament. Jeżeli Parlament zaakceptuje propozycje ministra, przekazuje je Prezydentowi Islandii, który oficjalnie mianuje sędziów. Jeżeli Parlament nie zaakceptuje propozycji ministra dotyczącej konkretnej nominacji, minister przedstawia nową propozycję do zatwierdzenia przez Parlament.

[Judiciary Act no. 50/2016 (Lög um dómstóla)

Section IV (temporary provision)

Nomination of judges of the Court of Appeal shall be completed no later than 1 July 2017 and the judges shall be appointed to office with effect from 1 January 2018. As provided for in section 4a of Act no. 15/1998 on the Judiciary, a committee shall be established to investigate for the first time the qualifications of candidates for the office of judge of the Court of Appeal. The committee shall provide the Minister with its opinion about the candidates in conformity with the second subsection of the same section and of the regulation that applies to the committee. The Minister is not authorised to appoint an individual to the office of judge whom the Evaluation Committee has not deemed to be the most qualified amongst the candidates, either separately or among others. This provision may be departed from, however, if the Parliament accepts a proposal by the Minister on an authorisation to appoint to the office of judge another named candidate who, in the opinion of the Evaluation Committee, meets all the conditions of the second and third paragraphs of section 21 hereof.

When the Minister proposes appointments to the office of judge of the Court of Appeal for the first time, he/she shall submit her proposal regarding every appointment to the Parliament for approval. If the Parliament accepts the Minister’s proposals, he/she shall send them to the President of Iceland, who formally appoints the judges (see section 21). If the Parliament does not accept the Minister’s proposal regarding a particular appointment, the Minister shall present a new proposal to the Parliament for approval.]

Słowa kluczowe

Powoływanie sędziów, wymiar sprawiedliwości, praworządność

Wyrok ETPC

http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-206582

Krótkie streszczenie

Skarżący został skazany w sprawie karnej przez sąd odwoławczy, w składzie którego zasiadała sędzia A.E. Na etapie wyłaniania kandydatur na sędziów sądu odwoławczego popełniono jednak szereg naruszeń proceduralnych, które sprawiły, że uczestnictwo A.E. w składzie orzekającym zostało uznane za złamanie zasady ustanowienia sądu ustawą, a działanie Ministra Sprawiedliwości polegające na przedstawieniu kandydatur do powołania – za rażące naruszenie prawa krajowego.

*Przemyślenia własne

Do sprawy złożono trzy zdania odrębne w zakresie zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa do sądu niezawisłego i bezstronnego.