BONVER WIN, a.s. v Ministerstwo Finansów Czech Wyrok TSUE z dnia 3 grudnia 2020 r., C-311/19

PRZEDMIOT

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zlozony przez Nejvyssi spravni soud (Najwyzszy Sad Administracyjny, Czechy) postanowieniem z 21 marca 2019 r. Sprawa dotyczy wykładni art. 56 TFUE (swoboda swiadczenia uslug) w kontekscie krajowych przepisow zakazujacych prowadzenia gier hazardowych w okreslonych miejscach. Kwestia sporna dotyczy tego, czy przepis krajowy, ktory cofnal zezwolenie na prowadzenie gier hazardowych z powodow geograficznych, ma charakter transgraniczny warunkujacy stosowalnosc art. 56 TFUE, zwłaszcza gdy wsrod klientow danego zakładu znajdowaly sie osoby z innych panstw czlonkowskich.

ROZSTRZYGNIECIE

Pytanie prejudycjalne: Czy art. 56 TFUE ma zastosowanie do sytuacji spolki ustanowionej w panstwie czlonkowskim, ktora utracila zezwolenie na prowadzenie gier hazardowych wskutek wejscia w zycie niedyskryminacyjnych przepisow okreslajacych miejsca, w ktorych mozna prowadzic takie gry, jesli wsrod jej klientow znajdowaly sie osoby z innych panstw czlonkowskich?

Odpowiedz Trybunalu: Artykul 56 TFUE ma zastosowanie do sytuacji spolki ustanowionej w panstwie czlonkowskim, ktora utracila zezwolenie na prowadzenie gier hazardowych, jesli spolka ta moze wykazac, iz swiadczyla uslugi na rzecz odbiorcow z innych panstw czlonkowskich. Samo hipotetyczne mozliwosci korzystania z uslug przez obywateli innych panstw nie wystarczy — konieczne jest wykazanie rzeczywistego swiadczenia uslug transgranicznych. Jednoczesnie w dziedzinie swobody swiadczenia uslug nie ma zastosowania regula de minimis — dla stosowania art. 56 TFUE liczba klientow zagranicznych nie ma znaczenia.

STAN FAKTYCZNY

BONVER WIN, a.s. jest spolka prawa czeskiego, ktora prowadzila zaklad z automatami do gier (gry hazardowe) w miejscowosci Decin. Decin polozony jest okolo 25 km od granicy niemieckiej — miasto jest regularnie odwiedzane przez obywateli Niemiec. W dniu 22 pazdziernika 2013 r. Ministerstwo Finansow Republiki Czeskiej cofnelo spolce zezwolenie na prowadzenie gier hazardowych na podstawie Dekretu Gminnego nr 3/2013 gminy Decin, ktory wykluczyl lokalizacje prowadzona przez BONVER WIN z listy dozwolonych miejsc prowadzenia hazardu.

BONVER WIN odwolal sie od tej decyzji, ale odwolanie zostalo oddalone. W toku postepowania przed sadami krajowymi spolka powolywal sie na niezgodnosc przepisow krajowych z prawem UE — w szczegolnosci z art. 56 TFUE. Sady krajowe kolejno odmawialy jednak badania zarzutow unijnych, uznajac, ze sytuacja ma charakter czysto wewnetrzny i ze art. 56 TFUE nie ma zastosowania, poniewaz BONVER WIN nie skorzystal ze swobody swiadczenia uslug poprzez przeniesienie sie do innego panstwa czlonkowskiego. Najwyzszy Sad Administracyjny, do ktorego trafila skarga kasacyjna, zdecydowal sie postawic pytanie prejudycjalne.

GLOWNE TEZY

• (nb. 17-20) Element transgraniczny — dwa tryby: Swoboda swiadczenia uslug z art. 56 TFUE obejmuje dwa odrerbne tryby transgranicznosci: (1) uslugi swiadczone przez usługodawce przemieszczajacego sie do innego panstwa czlonkowskiego; (2) uslugi swiadczone przez usługodawce z jednego panstwa dla odbiorcow z innych panstw czlonkowskich, bez przemieszczenia sie usługodawcy. Sprawa BONVER WIN dotyczy drugiego trybu — odbiorcy (niemieccy turysci) przychodzili do Czech, aby skorzystac z uslug hazardowych.
• (nb. 21-28) Zakaz domniemania transgranicznosci — ale bez reguly de minimis: Sama hipotetyczna mozliwosc korzystania z uslug przez obywateli innych panstw nie jest wystarczajaca do stwierdzenia transgranicznosci — nie mozna domniemywac elementu transgranicznego jedynie na tej podstawie (sprawa Polus Vegas, C-665/18). Jednakze, w odroznieniu od przepisow dotyczacych swobodnego przeplywu towarow, w sferze swobody swiadczenia uslug nie obowiazuje regula de minimis — nawet jezeli liczba klientow zagranicznych jest mala lub marginalna, art. 56 TFUE moze miec zastosowanie. Trybunal odrzucil argument za wprowadzeniem progu ilosciowego, ktory podwazalby skutecznosc (effet utile) swobody.
• (nb. 29-33) Wymogi dowodowe — konkretne dowody: Aby wykazac transgraniczny charakter dzialalnosci, spolka musi przedstawic rozsaądne i przekonujace dowody swiadczace o tym, ze rzeczywiscie obsługiwala klientow z innych panstw czlonkowskich. W niniejszej sprawie BONVER WIN przedstawil takie dowody — udokumentował, ze czesc jego klientow stanowily osoby z innych panstw czlonkowskich. Ocena tych dowodow nalezala do sadu krajowego.
• (nb. 31-32) Znaczenie bliskosci granicy panstwa: Trybunal zauwazyl, ze Decin lezacy okolo 25 km od granicy z Niemcami i odwiedzany przez obywateli Niemiec stanowi szczegolny kontekst geograficzny, ktory nie wyklucza, ze istnienie klientow zagranicznych nie mialo charakteru czysto hipotetycznego.

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

Opinia RG Szpunara z dnia 3 wrzesnia 2020 r. (ECLI:EU:C:2020:640)

POWIAZANE SPRAWY

• C-98/14 Berlington Hungary and Others (11.06.2015) — swoboda swiadczenia uslug i uslugi hazardowe; transgraniczny charakter uslug swiadczonych dla odbiorcow z innych panstw bez przemieszczenia usługodawcy
• C-665/18 Polus Vegas (19.09.2019) — zakaz domniemania elementu transgranicznego jedynie na podstawie mozliwosci korzystania z uslug przez obywateli innych panstw
• C-268/15 Ullens de Schooten (15.11.2016) — warunki zastosowania swobod rynku wewnetrznego w sytuacjach z elementem transgranicznym
• C-316/07 i in. Stoß i inni (08.09.2010) — ograniczenia w dziedzinie hazardu a art. 56 TFUE; uzasadnienie ograniczen

AKTY PRAWNE

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej:

• 56 TFUE — swoboda swiadczenia uslug; zakaz ograniczen w odniesieniu do obywateli panstw czlonkowskich mających miejsce zamieszkania lub siedzibe w roznych panstwach czlonkowskich

Prawo krajowe (Czechy):

• Dekret Gminny nr 3/2013 gminy Decin — wykaz miejsc dozwolonych dla prowadzenia gier hazardowych; podstawa cofniecia zezwolenia BONVER WIN

SLOWA KLUCZOWE

art. 56 TFUE • swoboda swiadczenia uslug • hazard • gry losowe • element transgraniczny • regula de minimis • odbiorcy uslug • turysci • zezwolenie • Czechy

LINK DO WYROKU

Wyrok TSUE z 3.12.2020, C-311/19 BONVER WIN (curia.europa.eu)