Wyrok TSUE z dnia 18 listopada 2020 r. C-147/19

PRZEDMIOT

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zlozony przez Tribunal Supremo (Sad Najwyzszy, Hiszpania). Sprawa dotyczy wykladni art. 8 ust. 2 dyrektywy Rady 92/100/EWG (w sprawie prawa najmu i uzyczenia) oraz art. 8 ust. 2 dyrektywy 2006/115/WE – przepisow ustanawiajacych prawo do jednorazowego godziwe wynagrodzenia dla artystow wykonawcow i producentow fonogramow z tytulu publicznego odtwarzania fonogramow. Kluczowe pytanie dotyczy tego, czy przepisy te maja zastosowanie, gdy fonogram zostal wlaczony do nagrania audiowizualnego (synchronizacja) i jest rozpowszechniany w ramach nadania telewizyjnego.

PYTANIE PREJUDYCJALNE I ODPOWIEDZ TRYBUNALU

Pytanie prejudycjalne:

Czy art. 8 ust. 2 dyrektywy 92/100/EWG oraz art. 8 ust. 2 dyrektywy 2006/115/WE nalety interpretowac w ten sposob, ze jednorazowe godziwee wynagrodzenie, o ktorym mowa w tych przepisach, nie jest nalezne uzytkownikowi, ktory dokonuje publicznego odtwarzania nagrania audiowizualnego zawierajacego utrwalenie utworu audiowizualnego, w ktorym zostal wlaczony fonogram lub jego reprodukcja?

TAK – jednorazowe godziwee wynagrodzenie (z art. 8 ust. 2 dyrektyw) nie jest nalezne. Art. 8 ust. 2 dyrektywy 92/100/EWG i art. 8 ust. 2 dyrektywy 2006/115/WE nalety interpretowac w ten sposob, ze jednorazowe godziwee wynagrodzenie, o ktorym mowa w tych przepisach, nie jest nalezne uzytkownikowi, ktory dokonuje komunikacji publicznej nagrania audiowizualnego zawierajacego utrwalenie utworu audiowizualnego, w ktorym zostal wlaczony fonogram lub reprodukcja fonogramu.

STAN FAKTYCZNY

Atresmedia Corporacion de Medios de Comunicacion SA prowadzi szereg kanalow telewizyjnych, na ktorych nadaje utwory audiowizualne (seriale, filmy) zawierajace fonogramy szsynchronizowane z obrazem. Asociacion de Gestion de Derechos Intelectuales (AGEDI) i Artistas Interpretes o Ejecutantes, Sociedad de Gestion de Espana (AIE) sa organizacjami zbiorowego zarzadzania zarzadzajacymi odpowiednio prawami producentow fonogramow oraz artystow wykonawcow.

W lipcu 2010 r. AGEDI i AIE wszczely przeciwko Atresmedia postepowanie sadowe, domagajac sie zaplaty jednorazowego godziwego wynagrodzenia (ponad 17 mln EUR) za akty komunikacji publicznej fonogramow opublikowanych w celach handlowych lub ich reprodukcji w programach telewizyjnych Atresmedia w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2009 r. Fonogramy te zostaly uprzednio wlaczone do nagrania audiowizualnego przez producentow filmowych lub telewizyjnych na podstawie licencji synchronizacyjnych.

Sprawa dotarla do Tribunal Supremo, ktory skierowal pytanie prejudycjalne do TSUE, jako ze przepisy dyrektyw nie zawieraja definicji pojecia 'fonogram’, a kwestia tego, czy nagranie audiowizualne z wlaczonym fonogramem samo moze byc klasyfikowane jako 'fonogram’, miala kluczowe znaczenie dla rozstrzygniecia sporu.

GLOWNE TEZY

• (pkt 21-34) Pojecie 'fonogramu’ w prawie miedzynarodowym: Wobec braku definicji 'fonogramu’ w dyrektywach TSUE odwolal sie do prawa miedzynarodowego: Konwencji Rzymskiej z 1961 r. (ochrona artystow wykonawcow, producentow fonogramow i organizacji nadawczych) oraz Traktatu WPPT WIPO z 1996 r. Oba instrumenty definiuja fonogram jako utrwalenie jedynie dzwiekow, nie zas utrwalenie obrazow i dzwiekow (nagranie audiowizualne).
• (pkt 35-44) Nagranie audiowizualne nie jest fonogramem: Nagranie audiowizualne zawierajace utrwalenie utworu audiowizualnego, w ktorym zostal wlaczony fonogram, nie moze byc klasyfikowane jako 'fonogram’. Fonogram wlaczony do nagrania audiowizualnego traci swoja samodzielna tozsamenosc i staje sie czescia nowego nagrania audiowizualnego – przez co sam w sobie przestaje byc 'fonogramem’ w rozumieniu art. 8 ust. 2 dyrektyw.
• (pkt 45-55) Rownoowaga interesow artystow i producentow: Trybunał uwzglednil, ze producentow fonogramow i artyasci wykonawcy uzyskuja wynagrodzenie za synchronizacje fonogramow w trakcie produkcji filmowej lub telewizyjnej (licencja synchronizacyjna). Art. 8 ust. 2 dyrektyw przewiduje odrebne wynagrodzenie za publiczne odtwarzanie fonogramow opublikowanych w celach handlowych – nie za odtwarzanie nagrania audiowizualnego, ktore jedynie zawiera fonogram.
• (pkt 56-62) Zgodnosc z systemem prawa autorskiego: Wykladnia taka nie pozbawia artystow wykonawcow i producentow fonogramow ochrony prawnej. Ich prawa zwiazane z samymi fonogramami (poza synchronizacja) pozostaja nienaruszoneC – moga byc nadal uzywane na rynku za wynagrodzeniem. Brak dodatkowego wynagrodzenia z tytulu art. 8 ust. 2 za nadawanie telewizyjne nagrania audiowizualnego jest konsekwencja struktury praw wlasnosci intelektualnej, nie luka prawna.

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

Opinia RG Evgenija Tancheva z dnia 23 kwietnia 2020 r. (C-147/19) – EUR-Lex

POWIAZANE SPRAWY

• C-301/15 Soulier i Doke (16.11.2016) – prawa autorskie a mechanizmy zbiorowego zarzadzania
• C-161/17 Renckhoff (07.08.2018) – pojecie komunikacji publicznej w prawie autorskim UE
• C-607/11 ITV Broadcasting i inni (07.03.2013) – retransmisja a komunikacja publiczna; pojecie 'nowej publicznosci’
• Konwencja Rzymska z 1961 r. – definicja fonogramu (art. 3 lit. b)
• Traktat WPPT WIPO z 1996 r. – definicja fonogramu (art. 2 lit. b)

AKTY PRAWNE

Dyrektywy Unii Europejskiej:

• 8 ust. 2 dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i uzyczenia oraz niektorych praw pokrewnych prawu autorskiemu – jednorazowe godziwee wynagrodzenie za publiczne odtwarzanie fonogramow
• 8 ust. 2 dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i uzyczenia oraz niektorych praw pokrewnych prawu autorskiemu (wersja ujednolicona)
• 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29/WE – prawo do komunikacji publicznej

Prawo miedzynarodowe (kontekst wykladni):

• 3 lit. b Miedzynarodowej Konwencji o Ochronie Artystow Wykonawcow, Producentow Fonogramow oraz Organizacji Nadawczych (Konwencja Rzymska, 1961)
• 2 lit. b Traktatu WIPO o Artystach Wykonawcach i Producentach Fonogramow (WPPT, 1996)

SLOWA KLUCZOWE

prawa pokrewne • fonogram • nagranie audiowizualne • komunikacja publiczna • godziwee wynagrodzenie • artysta wykonawca • producent fonogramu • synchronizacja • nadanie telewizyjne • zbiorowe zarzadzanie • Konwencja Rzymska • WPPT • Hiszpania

LINK DO WYROKU

Wyrok TSUE C-147/19 Atresmedia (EUR-Lex)