PRZEDMIOT
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym zlozony przez conseil de prud’hommes de Metz (Sad Pracy w Metz, Francja). Sprawa dotyczy rownosci traktowania mezczyzn i kobiet w zatrudnieniu – konkretnie zgodnosci z dyrektywa 2006/54/WE postanowienia krajowego ukladu zbiorowego przyznajacego prawo do dodatkowego urlopu po zakonczeniu ustawowego urlopu macierzynskiego wylacznie pracownicom (kobietom) wychowujacym dzieci samotnie. Mezczyznom prawo to nie przysluguje. Pytanie prejudycjalne dotyczy art. 14 (zakaz dyskryminacji) i art. 28 (dzialania ochronne zwiazane z ciaza i macierzynstwem) dyrektywy 2006/54/WE.
PYTANIE PREJUDYCJALNE I ODPOWIEDZ TRYBUNALU
Pytanie prejudycjalne:
Czy art. 14 i 28 dyrektywy 2006/54/WE nalety interpretowac w ten sposob, ze stoja one na przeszkodzie postanowieniu krajowego ukladu zbiorowego, ktore przyznaje wylacznie pracownicom wychowujacym dzieci samotnie prawo do dodatkowego urlopu po uplwie ustawowego urlopu macierzynskiego, odmawiajac tego prawa pracownikom-mezczyznom?
NIE – dyrektywa 2006/54/WE nie stoi na przeszkodzie takiemu postanowieniu – pod warunkiem: ze dodatkowy urlop ma na celu ochrone pracownicy przed skutkami ciazy i macierzynstwa (nie jest to urlop wychowawczy/rodzicielski). Sad krajowy musi zweryfikowac, czy warunek ten jest spelniony w swietle celu i zakresu art. 46 krajowego ukladu zbiorowego.
STAN FAKTYCZNY
Art. 45 i 46 Krajowego Ukladu Zbiorowego dla organow ubezpieczen spolecznych (CCN) przewiduja dodatkowy urlop po ustawowym urlopie macierzynskim, przyslugujacy wylacznie pracownicom (uzyta forma zenoska). Art. 46 CCN przyznaje samotnie wychowujacym dzieci pracownicom (kobietom): 3 miesiace urlopu z polowa wynagrodzenia lub 1,5 miesiaca urlopu z pelnym wynagrodzeniem oraz prawo do urlopu bezplatnego do roku.
Syndikat CFTC zwrocil sie do CPAM de Moselle (regionalny oddzial kasy ubezpieczen spolecznych) o rozszerzenie art. 46 CCN na pracownikow-mezczyzn. CPAM odmowil, wskazujac, ze dosłowne brzmienie przepisu (uzyta forma zenoska 'salariee’) oznacza, ze urlop przysluguje wylacznie matkom. W konsekwencji samotny ojciec – pracownik CPAM wychowujacy dziecko – nie uzyskal prawa do urlopu na podstawie art. 46 CCN.
Syndikat CFTC wystapil przed sadem pracy w Metz z zadaniem uznania art. 46 CCN za sprzeczny z zasada rownosci traktowania, wyplaty odszkodowania dla pracownika i wyrownania wynagrodzenia. Sad pracy skierowal pytanie prejudycjalne do TSUE.
GLOWNE TEZY
- (pkt 30-43) Art. 28 dyrektywy 2006/54 jako przepis dopuszczajacy odrebne traktowanie: 28 dyrektywy 2006/54 przewiduje odstepstwo od zakazu dyskryminacji ze wzgledu na plec – dopuszcza srodki majace na celu ochrone kobiety w zwiazku z ciaza i macierzynstwem. Przepis ten odzwierciedla art. 2 ust. 3 nieuchylonej dyrektywy 76/207/EWG i linie orzecznicza Trybunalu (w szczegolnosci wyrok Hofmann, 184/83).
- (pkt 44-57) Kryterium rozroznienia: charakter urlopu a nie jego miejsce w aktach: Nie samo umieszczenie urlopu w rozdziale 'urlop macierzynski’ ani oznaczenie go okreslona nazwa przesadza o jego kwalifikacji. Istotne jest, czy urlop sluzy ochronie kobiety przed skutkami biologicznymi ciazy i macierzynstwa – tylko taki urlop moze byc zastrzezony dla kobiet zgodnie z art. 28 dyrektywy 2006/54.
- (pkt 58-73) Granicalnia linii: macierzynstwo vs. wychowanie dziecka: Urlopy zwiazane wylacznie z opieka nad dzieckiem i jego wychowaniem (a nie ze szczegolnymi skutkami ciazy i porodu dla organizmu kobiety) nie kwalifikuja sie jako 'srodki ochrony’ w rozumieniu art. 28 dyrektywy 2006/54. Takie urlopy objete sa zasada rownosci – nie moga byc zastrzezone tylko dla kobiet.
- (pkt 74-82) Obowiazek sadu krajowego: Do sadu krajowego (conseil de prud’hommes de Metz) nalezy ustalenie, czy art. 46 CCN ma na celu ochrone specyficznych potrzeb kobiety zwiazanych z ciaza i macierzynstwem (wowczas jest dopuszczalny), czy tez jest urlopem wychowawczym/rodzicielskim (wowczas dyskryminuje mezczyzn i jest sprzeczny z dyrektywa 2006/54).
OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO
Opinia RG Michala Bobka z dnia 9 lipca 2020 r. (C-463/19) – EUR-Lex
POWIAZANE SPRAWY
- 184/83 Hofmann v. Barmer Ersatzkasse (12.07.1984) – pionierski wyrok dotyczacy zakresu dopuszczalnej ochrony kobiet po urlopie macierzynskim; stanowi punkt odniesienia dla niniejszej sprawy
- C-104/09 Roca Alvarez (30.09.2010) – zakaz perpetuowania tradycyjnego podzialu rol ojca i matki poprzez przepisy rezerwujace urlopy wylacznie dla kobiet
- C-222/14 Maistrellis (16.07.2015) – urlopy rodzicielskie zarezerwowane dla kobiet a zasada rownosci
- C-411/96 Boyle i inni (27.10.1998) – relacja miedzy urlopem macierzynskim a urlopem wychowawczym
- C-136/95 Thibault (30.04.1998) – ochron kobiety zwiazana z macierzynstwem a warunki zatrudnienia
AKTY PRAWNE
Prawo Unii Europejskiej:
- 14 ust. 1 lit. c dyrektywy 2006/54/WE – zakaz dyskryminacji ze wzgledu na plec w warunkach zatrudnienia (w tym urlopach)
- 28 dyrektywy 2006/54/WE – utrzymanie w mocy przepisow krajowych bardziej korzystnych dla kobiet; srodki ochrony w zwiazku z ciaza i macierzynstwem
- 157 TFUE – zasada rownosci wynagrodzenia dla mezczyzn i kobiet
- Dyrektywa 92/85/EWG – bezpieczenstwo i ochrona zdrowia pracownic w ciazy; minimalne wymogi urlopu macierzynskiego (14 tygodni)
Prawo krajowe (kontekst):
- 45 i 46 Krajowego Ukladu Zbiorowego dla organow ubezpieczen spolecznych (CCN) – dodatkowy urlop po zakonczeniu ustawowego urlopu macierzynskiego
SLOWA KLUCZOWE
rownosc traktowania kobiet i mezczyzn • dyrektywa 2006/54/WE • urlop macierzynski • urlop dodatkowy • uklad zbiorowy • dyskryminacja ze wzgledu na plec • ochrona macierzynstwa • art. 28 dyrektywy • wychowanie dziecka • samotny rodzic • Francja
LINK DO WYROKU
Wyrok TSUE C-463/19 Syndicat CFTC (EUR-Lex)
| Rodzaj orzeczenia | wyrok |
| Data | 08.10.2020 |
| Skład Trybunału | Izba |
| Przedmiot | Kumulacja kary wykroczeniowej i kryminalnej za wypadek samochodowy |
| Wzorce Kontroli |
Art. 4 Protokołu nr 7 do EKPCz „1. Nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany w postępowaniu przed sądem tego samego państwa za przestępstwo, za które został uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem lub uniewinniony zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego tego państwa. 2. Postanowienia poprzedniego ustępu nie stoją na przeszkodzie wznowieniu postępowania zgodnie z ustawą i zasadami postępowania karnego danego państwa, jeśli zaistnieją nowe lub nowo ujawnione fakty lub jeśli w poprzednim postępowaniu dopuszczono się rażącego uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. 3. Żadne z postanowień niniejszego artykułu nie może być uchylone na podstawie artykułu 15 konwencji.” |
| Rozstrzygnięcie | Brak naruszenia art. 4 Protokołu nr 7 do EKPCz [jednomyślnie] |
| Stan faktyczny |
W 2004 r. Skarżący – jadąc z prędkością przekraczającą dopuszczalną o 40 km/h samochodem z „łysymi” oponami – spowodował wypadek ze skutkiem śmiertelnym, a następnie zbiegł z miejsca wypadku.
Policja skierowała wniosek o ukaranie w procedurze wykroczeniowej. W 2006 r. Sąd grodzki w Rijece wydał wyrok nakazowy, w którym skazał Skarżącego na karę grzywny w wysokości 4100 kun (ok. 2500 zł) za przekroczenie prędkości, prowadzenie niesprawnego samochodu oraz ucieczkę z miejsca wypadku. Skarżący nie odwołał się od tego wyroku.
Równolegle toczyło się postępowanie karne o spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym, wywołanego nadmierną prędkością. W 2011 r. Sąd miejski w Rijece skazał Skarżącego na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Wszelkie środki odwoławcze okazały się nieskuteczne. |
| Główne tezy |
Art. 4 Protokołu nr 7 do EKPCz zabrania postępowania w sprawie tego samego stanu faktycznego. Dopuszczalne jest jednak prowadzenie dwóch postępowań, jeżeli stanowią one zintegrowany system, charakteryzujący się przewidywalnością i proporcjonalnością, o ile nie naraża to jednostki na niesprawiedliwość. (§ 25–26)
W świetle kryteriów Engel, które mają zastosowanie do oceny „kryminalności” obydwu postępowań w świetle art. 4 Protokołu nr 7 do EKPCz, zarówno postępowanie karne, jak i wykroczeniowe mają charakter „karny”. (§ 27–28)
Jeżeli w realiach sprawy w postępowaniu karnym wypadek ze skutkiem śmiertelnym połączono związkiem przyczynowym tylko z nadmierną prędkością, a nie z niesprawnością techniczną samochodu (a tym bardziej ucieczką z miejsca wypadku), oznacza to, że ostatnie dwa zarzuty w postępowaniu wykroczeniowym nie zostały potem „zduplikowane” w postępowaniu karnym. (§ 30–34)
Dopuszczalna jest kumulacja postępowań o charakterze „karnym”, o ile zostaną spełnione warunki komplementarności oraz bliskości materialnej i czasowej. Przy ocenie bliskości materialnej należy oceniać to, czy postępowania miały różne, lecz komplementarne cele (zarówno in abstracto, jak i in concreto), czy duplikacja postępowań była przewidywalna (w teorii i praktyce), czy postępowania były prowadzone w taki sposób, aby uniknąć podwójnego gromadzenia dowodów i ich oceny oraz czy istniał odpowiedni mechanizm kontroli proporcjonalności zsumowanych sankcji. (§ 39)
W realiach sprawy, celem postępowania wykroczeniowego było zapewnienie ogólnie rozumianego bezpieczeństwa na drodze, natomiast karnego – ukaranie za spowodowanie śmierci. Można uznać te cele za różne, lecz komplementarne. (§ 41) Duplikacja postępowań była także przewidywalna, zgodnie z praktyką organów państwowych w tamtym czasie. (§ 42) Uwzględniono także ustalenia sądu grodzkiego w wyroku sądu karnego. (§ 43) Nawet jeżeli sąd karny nie odniósł się explicite do kwestii proporcjonalności kary w kontekście wcześniej wymierzonej kary wykroczeniowej, należy uznać, że grzywna wymierzona w postępowaniu wykroczeniowym i kara pozbawienia wolności nałożona w postępowaniu karnym nie stanowią razem nieproporcjonalnego ciężaru. (§ 44) Wszczęcie zarówno postępowania karnego, jak i wykroczeniowego, w mniej więcej tym samym czasie sprawia także, że istnieje wystarczający związek czasowy. Nawet fakt, że postępowanie karne trwało ponad sześć lat dłużej niż postępowanie wykroczeniowe nie stanowi wystarczającego argumentu przeciwko istnieniu odpowiedniego związku czasowego. W postępowaniu karnym bowiem Skarżący wielokrotnie się odwoływał od wyroków, a i samo postępowanie karne – jako bardziej kompleksowe niż wykroczeniowe – może trwać dłużej. (§ 45)
|
| Odszkodowanie | |
| Koszty postępowania | |
| Powiązane sprawy |
A i B v. Norwegia (24130/11, 29758/11) Sergey Zolotukhin v. Rosja (14939/03) |
| Akty normatywne |
Prawo o ruchu drogowym (Chorwacji) przewiduje karę 700 kun za przekroczenie prędkości o 30–50 km/h (art. 53 ust. 1), 3000 kun – za opuszczenie miejsca wypadku, w którym byli ranni lub nieudzielenie pomocy lub niewezwanie policji (art. 176 ust. 1 i 3), 400 kun – za niespełnienie wymogów sprawności technicznej pojazdu (art. 239 ust. 1 i 8). [§ 12]
Zgodnie z kodeksem karnym, grzywnę wymierzoną w postępowaniu w sprawie o wykroczenie zalicza się na poczet kary kryminalnej, o ile obydwie kary wymierzono za ten sam czyn (art. 63 ust. 2). Natomiast zgodnie z art. 272 kodeksu karnego, ten, kto narusza zasady ostrożności w ruchu drogowym i powoduje wypadek, w którym inna osoba zostaje poważnie ranna, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat. [§ 13] |
| Słowa kluczowe | wykroczenie; postępowanie w sprawie o wykroczenie; kumulacja postępowań; postępowanie karne |
| Wyrok ETPC | http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-204820 |
| Krótkie streszczenie | Czy ukaranie za nadmierną prędkość w postępowaniu o wykroczenie powinno stanowić przesłankę umorzenia postępowania w sprawie o spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym spowodowanym właśnie nadmierną prędkością? |
| *Przemyślenia własne |
Sfinansowano przez Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018 – 2030
