Wyrok TSUE z dnia 21 października 2020 r., Möbel Kraft GmbH & Co. KG, C-529/19

PRZEDMIOT

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Amtsgericht Potsdam (sąd rejonowy w Poczdamie, Niemcy). Sprawa dotyczy wykładni art. 16 lit. c) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów. Przedmiotem pytania jest zakres wyjątku od prawa odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa, obejmującego towary wyprodukowane według specyfikacji konsumenta lub wyraźnie zindywidualizowane – w szczególności to, czy wyjątek ten ma zastosowanie wówczas, gdy przedsiębiorca nie rozpoczął jeszcze produkcji zamówionych towarów.

ROZSTRZYGNIĘCIE

Czy prawo do odstąpienia od umowy zgodnie z art. 16 lit. c) dyrektywy 2011/83/UE jest wyłączone również w sytuacji, kiedy towary są produkowane według specyfikacji konsumenta, ale sprzedawca nie rozpoczął jeszcze produkcji, a dopasowania u klienta dokonałby samodzielnie, nie zaś za pośrednictwem osób trzecich? Czy odpowiedź zależy od tego, czy towarom można by przywrócić stan sprzed indywidualizacji przy jedynie niewielkich kosztach demontażu wynoszących około 5% wartości towarów?

Artykuł 16 lit. c) dyrektywy 2011/83/UE należy interpretować w ten sposób, że wyjątek od prawa do odstąpienia od umowy przewidziany w tym przepisie ma zastosowanie do umowy dotyczącej dostarczenia towaru wyprodukowanego według specyfikacji konsumenta, nawet jeżeli przedsiębiorca nie rozpoczął jeszcze produkcji tego towaru. Wyjątek ten stosuje się niezależnie od tego, czy towarowi można przywrócić stan sprzed indywidualizacji przy stosunkowo niewielkich kosztach.

STAN FAKTYCZNY

Podczas targów handlowych konsument ML zawarł z Möbel Kraft GmbH & Co. KG, niemiecką spółką sprzedającą meble, umowę sprzedaży kuchni do zabudowy. Umowa ta miała charakter umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa. Kuchnia miała zostać wykonana na zamówienie, zgodnie ze specyfikacją konsumenta, na cyfrowych liniach produkcyjnych przez zewnętrzne przedsiębiorstwo, a następnie zabudowana na miejscu przez pracowników Möbel Kraft.

Po zawarciu umowy ML złożył oświadczenie o odstąpieniu od niej i odmówił odbioru kuchni. W chwili złożenia oświadczenia o odstąpieniu Möbel Kraft nie rozpoczął jeszcze produkcji elementów kuchni. Prefabrykowane elementy kuchni można by w większości rozmontować bez strat; jedynie tylna ścianka, blat roboczy oraz maskownice i łączniki byłyby dopasowywane na miejscu i nie nadawałyby się do ponownego wykorzystania. Koszty demontażu stanowiłyby około 5% wartości towaru.

Möbel Kraft wniósł do Amtsgericht Potsdam powództwo o odszkodowanie za niewykonanie umowy przez ML. Sąd odsyłający powziął wątpliwości co do zakresu art. 16 lit. c) dyrektywy 2011/83/UE i skierował pytanie prejudycjalne do TSUE.

GŁÓWNE TEZY

• Brzmienie art. 16 lit. c) dyrektywy 2011/83/UE odnosi się do samego przedmiotu umowy (towaru wyprodukowanego według specyfikacji konsumenta), a nie do stadium realizacji umowy przez przedsiębiorcę. Przepis ten nie uzależnia zastosowania wyjątku od tego, czy produkcja towaru została już rozpoczęta (nb. 22–24).
• Wyjątek od prawa odstąpienia od umowy przewidziany w art. 16 lit. c) jest uzasadniony tym, że towar wyprodukowany według specyfikacji konsumenta trudno jest odsprzedać osobom trzecim po ewentualnym odstąpieniu od umowy. Przesłanka ta jest spełniona niezależnie od tego, na jakim etapie produkcji konsument składa oświadczenie o odstąpieniu (nb. 27–29).
• Motyw 49 dyrektywy 2011/83/UE potwierdza, że prawo do odstąpienia od umowy nie powinno mieć zastosowania do towarów wykonanych według specyfikacji konsumenta lub wyraźnie zindywidualizowanych (nb. 25–26).
• Kryterium możliwości przywrócenia towarowi stanu sprzed indywidualizacji i związane z tym koszty są bez znaczenia dla oceny, czy wyjątek z art. 16 lit. c) dyrektywy 2011/83/UE ma zastosowanie – brak jakiegokolwiek odesłania do takiego kryterium w treści przepisu (nb. 30–34).
• Pojęcia zawarte w dyrektywie 2011/83/UE należy interpretować autonomicznie i jednolicie w całej Unii Europejskiej, niezależnie od wcześniejszego orzecznictwa krajowego (nb. 21).

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

Brak – Trybunał postanowił rozstrzygnąć sprawę bez opinii.

POWIĄZANE SPRAWY

• Wyrok z dnia 7 sierpnia 2018 r., Verbraucherzentrale Berlin, C-485/17, EU:C:2018:642 – definicja umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa
• Wyrok z dnia 16 lipca 2020 r., AFMB, C-610/18, EU:C:2020:565 – zasada autonomicznej wykładni pojęć prawa UE

AKTY PRAWNE

Dyrektywa 2011/83/UE: Parlament Europejski i Rada, 25 października 2011 r., w sprawie praw konsumentów

Przepisy mające znaczenie dla sprawy: art. 2 pkt 4 (definicja towarów wyprodukowanych według specyfikacji konsumenta), art. 2 pkt 8 (umowa zawarta poza lokalem), art. 9 ust. 1 (prawo odstąpienia), art. 16 lit. c) (wyjątek od prawa odstąpienia), motyw 49 (brak prawa odstąpienia przy towarach indywidualizowanych).

SŁOWA KLUCZOWE

prawo odstąpienia od umowy; towary wyprodukowane według specyfikacji konsumenta; towary wyraźnie zindywidualizowane; wyjątki od prawa odstąpienia; umowa zawarta poza lokalem przedsiębiorstwa; dyrektywa 2011/83/UE; ochrona konsumentów

LINK DO WYROKU

Wyrok TSUE z dnia 21 października 2020 r., C-529/19 (Möbel Kraft) – EUR-Lex