Wyrok ETPCz z dnia 6 października 2020 r., 1009/12, Stoyan Krastev v. Bułgaria

PRZEDMIOT

Sprawa dotyczyła skarżącego pozbawionego wolności, który był umieszczony przez 14 dni w celi izolacyjnej w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności, a następnie nie mógł uzyskać odszkodowania za to bezprawne umieszczenie w izolacji. Skarżący podnosił naruszenie art. 5 § 5 Konwencji, gwarantującego prawo do odszkodowania za bezprawne pozbawienie wolności.

ROZSTRZYGNIĘCIE

Trybunał stwierdził: naruszenie art. 5 § 5 Konwencji – skarżący nie dysponował skutecznym środkiem prawnym umożliwiającym uzyskanie odszkodowania za bezprawne umieszczenie w celi izolacyjnej.

STAN FAKTYCZNY

Skarżący, pan Stoyan Trayanov Krastev, urodzony w 1966 r., zamieszkały w Perniku (Bułgaria), był osadzonym w bułgarskim zakładzie karnym. W trakcie odbywania kary umieszczono go na 14 dni w celi dyscyplinarnej (celi izolacyjnej).

Warunki panujące w celi izolacyjnej były znacznie surowsze niż warunki w ramach „ogólnego reżimu więziennego”. Były porównywalne do warunków stosowanych wobec skazanych na dożywocie w Bułgarii w ramach „specjalnego reżimu więziennego”: skarżący był umieszczony na skrzydle o zaostrzonym rygorze, z ograniczoną swobodą poruszania się, obowiązkiem jedzenia posiłków w celi oraz zakazem oglądania telewizji i słuchania radia.

Skarżący zaskarżył nakaz umieszczenia w izolacji i wszczął dwa osobne postępowania: w celu zakwestionowania decyzji o izolacji oraz w celu uzyskania odszkodowania. Ostateczne orzeczenie w postępowaniu kompensacyjnym wydał Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 13 czerwca 2011 r. Skarżący wniósł skargę do ETPCz 12 grudnia 2011 r.

Trybunał uznał skargę za złożoną w terminie (termin sześciomiesięczny liczono od daty ostatecznego orzeczenia w postępowaniu kompensacyjnym).

GŁÓWNE TEZY

• Umieszczenie w celi izolacyjnej w warunkach znacznie surowszych od „ogólnego reżimu więziennego” stanowi „pozbawienie wolności” w rozumieniu art. 5 Konwencji – niezależnie od faktu, że skarżący odbywał już karę pozbawienia wolności w ramach ogólnego reżimu.
• 5 § 5 Konwencji przyznaje prawo do odszkodowania każdemu, kto jest ofiarą zatrzymania lub aresztowania naruszającego postanowienia art. 5. Warunkiem koniecznym jest uprzednie stwierdzenie (przez sąd krajowy lub przez Trybunał) bezprawności pozbawienia wolności.
• Brak w bułgarskim prawie skutecznego środka prawnego umożliwiającego skarżącemu uzyskanie odszkodowania za bezprawne umieszczenie w celi izolacyjnej w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności stanowił naruszenie art. 5 § 5 Konwencji.
• Skarżący podjął wyczerpujące kroki w celu dochodzenia odszkodowania w postępowaniach krajowych. Skarga przed Trybunałem była zatem dopuszczalna.

POWIĄZANE SPRAWY

• Harakchiev i Tolumov v. Bułgaria (skargi nr 15018/11 i 61199/12, EKPC 2014) – warunki odbywania kary dożywocia w Bułgarii
• Jeronovičs v. Łotwa [WI] (skarga nr 44898/10, 5 lipca 2016) – dopuszczalność; termin sześciomiesięczny

AKTY PRAWNE

• 5 § 1 Konwencji (prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego)
• 5 § 5 Konwencji (prawo do odszkodowania za bezprawne pozbawienie wolności)
• Bułgarska ustawa o odpowiedzialności Skarbu Państwa i gmin za szkody

SŁOWA KLUCZOWE

prawo do wolności • cela izolacyjna • reżim dyscyplinarny • odszkodowanie za bezprawne pozbawienie wolności • warunki więzienne • Bułgaria

LINK DO WYROKU

Stoyan Krastev v. Bułgaria – HUDOC